Dünya mimarlık ve kültür mirasının en önemli başyapıtları arasında yer alan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin yer altı gizemi aralanıyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya’nın altında asırlardır gizemini koruyan tarihi tüneller ile "hipoje" adı verilen yer altı mezar yapılarına inerek yürütülen kazı, temizlik, güçlendirme ve belgeleme faaliyetlerini yerinde inceledi.
Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den teknik detaylar hakkında bilgi alan Bakan Ersoy, tarihi yapının korunarak uygun kısımlarının ziyaretçilere açılacağını duyurdu.
3 Bin Tona Yakın Dolgu Malzemesi Çıkarıldı Ayasofya’nın yer altındaki çok katmanlı geçmişini gün ışığına çıkarmak için titiz bir sürecin işletildiğini belirten Bakan Ersoy, projenin takvimine dair şu bilgileri paylaştı: “31 Aralık 2024’te yer altı bölümlerine ait birinci etap etüt çalışmalarına, 2 Aralık 2025’te ise ikinci etap saha uygulamalarına başladık. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe alanlarında yürüttüğümüz temizlik çalışmalarında toplamda 3 bin tona yakın dolgu malzemesini dışarı tahliye ettik. Büyük bir mesafe katettik, kalan bölümlerde çalışmalarımız aralıksız sürüyor.”
56 Metrelik Mekanda Özgün Malzemeyle Güçlendirme Yer altındaki müdahalelerin sadece kazıdan ibaret olmadığını, tarihi dokunun korunması için statik onarımların da yapıldığını vurgulayan Ersoy, “56 metre uzunluğundaki Mekan-2’de 18 metrelik hat boyunca tonozlarda tamamlama çalışmaları gerçekleştirdik ve yapısal hasarları giderdik. Yapılan tüm müdahalelerde özgün malzemeye birebir eş değer malzeme kullanıldı. Mekan-2 ve Mekan-3’ün sonraki devirlerde örülen ara taş duvarlarla bölündüğü anlaşılıyor. Mekan-3’te dolgu toprağın elenmesi ve tonozların onarımı devam ediyor” dedi.
420 Metrelik Tünel Hattı Temizlendi: En Uzunu 180 Metre Batı Bahçe mevkiinde tespit edilen 9 farklı tünelden 7’sinde dolgu toprak tahliyesinin tamamlandığını, 2 tünelde ise tespit ve belgeleme çalışmalarının sürdüğünü açıklayan Bakan Ersoy, tünellerin antik altyapı işlevi gördüğünü ifade etti.
Temizlenen tünel hattının toplam uzunluğunun 420 metreye ulaştığını aktaran Bakan Ersoy, tünellerin mimari detaylarını şu sözlerle anlattı: “Tünellerin en uzunu 180 metre ile Tünel-4 hattıdır. Roma Caddesi ile bağlantılı olduğunu değerlendirdiğimiz bu hat; Ayasofya’nın giriş cephesine paralel şekilde Fatih Medresesi önünden başlayıp ziyaretçi giriş noktasına doğru yüzde 3 eğimle uzanıyor. Bu tünellerin antik dönemde ana altyapı ve drenaj sistemi olarak kullanıldığını öngörüyoruz.”
Havalandırma İhtiyacı ve Ziyaretçilere Özel Teşhir Projesi Tarihi tünellerin günümüz mekanik havalandırma ihtiyacını karşılama potansiyelinin de bilimsel olarak incelendiğini belirten Bakan Ersoy, mevcut menfez yapısının giriş kapısına yakın olması nedeniyle içeriye verilecek havanın ana mekana homojen dağılmadan dışarı kaçma riski barındırdığını, bu nedenle altyapının işlevi ile günümüz iklimlendirme sistemlerinin ayrı ayrı kurgulandığını ifade etti.
Çalışmaların en heyecan verici aşamasının ise ziyaretçi entegrasyonu olduğunu kaydeden Bakan Ersoy, projeyi şu müjdeyle noktaladı: “Çalışmalarımızın nihai hedeflerinden biri de uygun bulunan yer altı bölümlerini ziyaretçilerle buluşturmaktır. Yapının statik güvenliğini ve ziyaretçi emniyetini temel alarak kapsamlı bir teşhir projesi hazırlıyoruz. Ayasofya’nın yer altındaki tarihi zenginliğini görünür kılacağız.”


Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…