Aşı sonrası ateşin nedeni belli oldu: Bilim insanlarından detaylı araştırma

Bilim insanları, aşı sonrası ateşin şiddetinin bağırsak mikrobiyomu ve bakterilerin ürettiği flagellin proteini ile ilişkili olabileceğini ortaya koydu. Fareler üzerinde yapılan deneyler de bağırsak mikroplarının aşıya karşı gelişen iltihabi tepkileri etkileyebildiğini gösterdi.

Aşı sonrası ateşin nedeni belli oldu: Bilim insanlarından detaylı araştırma

Tarayıcınız audio elementini desteklemiyor.

0:00 243

Aynı aşıyı yaptıran kişilerin farklı tepkiler vermesinin nedenlerinden biri bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmalar olabilir. Ekip, aşı sonrası yüksek ateş geliştiren kişilerin aşı öncesinde daha belirgin iltihap belirtileri gösterdiğini ve bağırsak bakterilerinde farklı bir gen aktivitesi bulunduğunu belirledi. Araştırmacılar, bakterilerin ürettiği flagellin adlı proteinin bu tepkilere sebep olduğunu ortaya koydu.

Max Planck Biyoloji Enstitüsü Tübingen'den Ruth Ley liderliğindeki ekip, µHEAT (Mikrobiyal-İnsan Ekolojisi ve Sıcaklık) çalışması kapsamında 2021 ve 2022 yıllarında SARS-CoV-2 aşısı yaptıran sağlıklı genç yetişkinleri inceledi. Tübingen Tropikal Tıp Enstitüsü'nden Meral Esen'in desteğiyle yürütülen araştırmada katılımcılardan bağırsak mikrobiyomunu incelemek için dışkı, bağışıklık tepkilerini ölçmek için kan örnekleri alındı. Katılımcılar aşıdan önceki ve sonraki hafta boyunca vücut sıcaklıklarını düzenli olarak kaydetti.

Araştırmacılar, aşı sonrasında daha yüksek ateş geliştiren kişilerin bağırsak bakterilerinde, bakterilerin hareket etmesini sağlayan yapılarla ilişkili genlerin daha aktif olduğunu belirledi. Flagella adı verilen kamçı benzeri yapılar, flagellin proteinlerinden oluşuyor.

Salmonella gibi bazı hastalık yapıcı mikroorganizmaların da ürettiği flagellin, bağışıklık sistemi tarafından "potansiyel tehlike sinyali" olarak algılanıyor ve iltihabi tepkileri tetikleyebiliyor. Kan ve dışkı örneklerinden elde edilen ölçümler, aşı sonrasında daha yüksek ateş geliştiren katılımcıların aşı öncesinde de yüksek iltihap düzeylerine sahip olduğunu gösterdi.

FARE DENEYLERİ BAĞIRSAK MİKROBİYOMUNUN ROLÜNE İŞARET ETTİ

İnsanlar üzerinde yapılan gözlemlerde ortaya çıkan ilişkinin doğrudan etkisini incelemek isteyen ekip, bağırsaklarında kendilerine ait mikroorganizmalar bulunmayan farelere katılımcılardan alınan dışkı mikrobiyomlarını aktardı. Ardından hayvanlar aşılandı.

Aşı sonrasında daha güçlü ateş tepkileri veren kişilerden alınan mikroorganizmalarla karşılaştırılan farelerde daha şiddetli iltihaplanma görüldü. Etkinin kısmen hayvanların flagellini algılama yeteneğine bağlı olması, bakteriyel proteinin bağışıklık tepkisindeki olası rolünü destekledi.

Çalışmanın yürütücülerinden ve Max Planck Biyoloji Enstitüsü Mikrobiyom Bilimi Bölümü Direktörü Ruth Ley, aşılama sürecinin insanların aynı bağışıklık uyarısına neden farklı tepkiler verdiğini anlamak için fırsat sunduğunu belirtti.

Ley, bulguların mikrobiyal flagellinin bağışıklık sisteminin başlangıçtaki durumunu etkileyen unsurlardan biri olduğunu gösterdiğini ifade ederek bağırsak mikrobiyomundaki farklılıklarla bağışıklık tepkileri arasındaki bağlantıya dikkat çekti.

BESLENME DÜZENİ DE ETKİLİ OLABİLİR

Araştırma ekibi, bağırsak bakterilerinin daha fazla flagellin üretmesini hangi etkenlerin teşvik edebileceğini de inceledi. Bitki temelli beslenen katılımcılarda ateş tepkilerinin daha hafif olma eğilimi göstermesi, beslenme düzeninin olası etkiler arasında değerlendirilmesine yol açtı.

Institut Pasteur'de görev yapan Inserm araştırma direktörü Benoit Chassaing, laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerde bazı gıda katkı maddelerinin bağırsak bakterilerinde flagellin üretimini artırdığının gözlemlendiğini belirtti.

ARAŞTIRMALARIN YENİ HEDEFİ MİKROBİYOMU DEĞİŞTİRMEK

Bilim insanları, gelecekte yapılacak klinik çalışmalarla bağırsak mikrobiyomunu hedef alan müdahalelerin aşı sonrasında görülen şiddetli ateşi azaltıp azaltamayacağının araştırılabileceğini belirtiyor. Bulgular, bağırsak mikroorganizmalarının yalnızca aşıya verilen tepkiyi değil bağışıklık sisteminin başka tehditlere karşı nasıl cevap vereceğini de etkileyebileceğine işaret ediyor.