Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, "Tüm anayasa mahkemeleri olarak ortak anayasal değerler etrafında kenetlenerek uluslararası yargısal diyaloğu güçlendirmemiz gerekmektedir." ifadesini kullandı.
AYM'den yapılan açıklamaya göre, Özkaya, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin ev sahipliğinde Ohri'de, "Hukuk Devletinin Karşı Karşıya Olduğu Güncel Sınamalar: Anayasa Mahkemelerinin Rolü" temasıyla düzenlenen Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu 4. Toplantısı'na katıldı.
Toplantıda konuşan Özkaya, anayasa yargısının hukuk devletinin güçlendirilmesindeki rolüne dikkati çekerek, bireysel başvuru sisteminde temel yaklaşımlarının, hak eksenli bir yorumu tüm yargı sistemine yaymak olduğunu kaydetti.
Özkaya, yüksek yargı kurumlarının ortak amacının insan onurunu merkeze alan, temel hak ve özgürlükleri güvence altında tutan demokratik hukuk devletini güçlendirmek olduğunu vurguladı.
Anayasa mahkemelerinin kararlarındaki hukuki tutarlılığın, öngörülebilirliğin ve gerekçelerin ikna ediciliğinin önemli olduğunu belirten Özkaya, "Anayasa mahkemeleri kararlarını açıklarken sadece 'anayasaya aykırıdır' veya 'hak ihlali vardır' demekle yetinemez. Kararın arkasındaki anayasal mantığı, evrensel hukuk ilkelerini, ölçülülük ve demokratik toplum düzeninin gerekleri gibi temel kriterleri berrak, anlaşılır ve tutarlı bir şekilde ortaya koymalıdır." değerlendirmesinde bulundu.
Özkaya, Anayasa yargısı ile derece mahkemeleri ve kamu otoriteleri arasındaki yapıcı diyaloğun önemine değinerek, bu ilişkinin anayasanın üstünlüğünü ve temel hakları birlikte korumaya yönelik ortak anlayışa dayandığını vurguladı.
Bireysel başvuruların yüzde 86,1'i sonuçlandırıldı
AYM Başkanı Özkaya, Türkiye'de 23 Eylül 2012'de uygulanmaya başlanan bireysel başvuru sisteminin temel hak ve özgürlüklerin korunmasında önemli bir işlev üstlendiğini kaydetti.
Bireysel başvuru sayesinde Anayasa'nın doğrudan bireylerin günlük hayatına dokunan yaşayan bir metne dönüştüğünü aktaran Özkaya, şöyle devam etti:
"Bireysel başvuru sisteminde temel yaklaşımımız, hak eksenli bir yorumu tüm yargı sistemine yaymaktır. 2012 yılından 2026 yılı ortasına kadar mahkememize 744 bini aşkın bireysel başvuru yapılmış ve bunların 640 binden fazlası yani yüzde 86,1'i sonuçlandırılmıştır. Aynı dönemde norm denetimi kapsamında 2 bin 600'ün üzerinde iptal davası ve itiraz başvurusu incelenerek büyük oranda karara bağlanmıştır. Bireysel başvurularda verilen 86 bini aşkın hak ihlali kararı, sadece bireylerin mağduriyetini gidermekle kalmamış, aynı zamanda derece mahkemelerinin anayasal standartları içselleştirmesine ve yapısal sorunların çözülmesine öncülük etmiştir. Bu kararların yüzde 99,9'unun gereği yerine getirilmiştir."
Anayasa Mahkemesi kararlarının etkisinin artırılması amacıyla çeşitli çalışmalar yürütüldüğünü aktaran Özkaya, kararların uygulanma süreçlerinin yakından takip edildiğini ve Kararlar Bilgi Bankası aracılığıyla kararlara erişimin kolaylaştırıldığını ifade etti.
"Tecrübe paylaşımı standardı yukarı taşıyacaktır"
AYM Başkanı Özkaya, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Avrupa Konseyi ve farklı ülkelerin anayasa mahkemeleriyle yakın ilişkiler sürdürüldüğünü, bu çerçevede gerçekleştirilen faaliyetler aracılığıyla bilgi ve tecrübe paylaşımında bulunulduğunu bildirdi.
Türk Dünyası Anayasa Yargısı Konferansı, Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği ile Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu gibi bölgesel işbirliği platformlarının da anayasa mahkemeleri arasındaki diyaloğu güçlendirdiğini belirten Özkaya, bunun karşılaşılan ortak sorunlara çözüm geliştirilmesine de katkı sağladığını ifade etti.
Özkaya, dijitalleşme, yapay zeka teknolojileri, kişisel verilerin korunmasına ilişkin sorunlar, sınır aşan güvenlik tehditleri, salgınlar ve ekonomik dalgalanmalar gibi gelişmelerin yüksek yargı kurumlarının önüne yeni sınamalar çıkardığını kaydetti.
Bu sınamalar karşısında anayasa mahkemeleri arasındaki uluslararası yargısal diyaloğun güçlendirilmesi gerektiğine işaret eden Özkaya, "Başta Balkan coğrafyasındaki dost kurumlar olmak üzere tüm anayasa mahkemeleri olarak ortak anayasal değerler etrafında kenetlenerek uluslararası yargısal diyaloğu güçlendirmemiz gerekmektedir. Zira tecrübelerimizi paylaşmamız, hak ve özgürlüklerin korunması standardını evrensel düzeyde yukarı taşıyacaktır." değerlendirmesinde bulundu.
Anayasa yargısının varlık sebebinin insan onurunu korumak ve adaleti yeryüzünde hakim kılmak olduğunu vurgulayan Özkaya, anayasa mahkemesi kararlarının etkinliğinin teknik bir hukuk meselesinin çok ötesinde olduğunu kaydetti. Özkaya, "Kararlarımızın etkinliği ne kadar güçlü olursa, hukuk devleti de o denli sarsılmaz olacaktır." ifadelerini kullandı.







Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…