Bakan Fidan, Sınır Yapay Zeka Modellerinin Kontrolü Toplantısı’na katıldı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Norveç ve Finlandiya’nın ortak çağrısı kapsamında düzenlenen “Sınır (Frontier) Yapay Zeka Modellerinin Kontrolü” başlıklı ilk çevrim içi toplantıya katıldı.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre Fidan, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın davetiyle “Liderler Görüşmesi” formatında gerçekleştirilen toplantıda yer aldı.

Toplantıda, sınır yapay zeka modellerinin güvenliği ve denetimi, ortak güvenlik ve yönetişim standartlarının belirlenmesi, risklerin paylaşılması ve Birleşmiş Milletler (BM) mekanizmalarıyla iş birliği konuları görüşüldü.

Fidan, konuşmasında sınır yapay zeka modellerinin test edilmesi, değerlendirilmesi ve ciddi güvenlik olaylarına ilişkin bilgi paylaşımı için ortak kapasite oluşturulmasının önemine dikkati çekti. Bu kapsamda Uluslararası Yapay Zeka Güvenlik ve Değerlendirme Enstitüleri Ağı’nın tüm istekli ülkelere açılmasını ve kritik alanlarda güven artırıcı gönüllü kılavuzlar hazırlanmasını önerdi.

Güvenlik değerlendirmelerinin ülkeler arasında karşılıklı tanınmasına dayanan ve tüm ülkelerce kabul edilebilecek ortak bir yaklaşımın gerekliliğini vurgulayan Fidan, yapay zekaya yönelik küresel güvenin tüm ülkelerin bilimsel kapasiteye ve gerekli değerlendirme imkanlarına erişimiyle sağlanabileceğini belirtti.

Fidan, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’na (2026-2030) da değinerek Türkiye’nin kapasite ve tecrübe paylaşımına, ayrıca çağrı kapsamında atılacak sonraki adımlara katkıda bulunmaya hazır olduğunu ifade etti.

Çağrıya 30 ülke ve AB Komisyonu destek veriyor

Norveç ve Finlandiya’nın öncülüğünde hazırlanan “Sınır Yapay Zeka Modellerinin Kontrolü Çağrısı”, 21 Eylül’de BM 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında 20 ülke ve Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı’nın katılımıyla ilan edildi. Çağrı, 22 Ekim itibarıyla 30 ülke ve AB Komisyonu tarafından destekleniyor.

Yapay zekanın ekonomik kalkınma, bilimsel ilerleme ve toplumsal refaha katkılarını teyit eden çağrı, üç temel öneri ortaya koyuyor.

Buna göre şirketlerin, yapay zeka modellerini kullanıma sunmadan önce zorunlu test ve bağımsız değerlendirmeyi içeren şeffaf güvenlik protokolleri geliştirmesi ve yetkin denetçilere yeterli erişim sağlaması öngörülüyor. Hükümetler ve bölgesel kuruluşların ortak standartları eş güdüm içinde geliştirmesi, ciddi güvenlik olaylarının raporlanması ve tüm ülkelerin bilimsel kapasiteye erişiminin desteklenmesi de çağrının öncelikleri arasında bulunuyor.

Ayrıca BM üyesi devletlerin, standart belirleyebilecek, doğrulamaya imkan tanıyabilecek ve belirli yetenek eşikleri aşıldığında devletler arası koordinasyonu sağlayabilecek uluslararası bir kurumun kurulmasını değerlendirmesi öneriliyor.

Türkiye ilk katılımcılar arasında yer aldı

Türkiye, çağrıya ilan edildiği 21 Eylül’de katılarak ilk 20 katılımcı arasında yer aldı. Böylece Avrupa, Asya-Pasifik, Afrika, Körfez ve Orta Asya’dan ülkeleri bir araya getiren girişimin başlangıcından itibaren sürece dahil oldu.

Türkiye’nin katılımı, yapay zekanın insan merkezli, güvenli, güvenilir ve kapsayıcı biçimde yönetilmesine yönelik yaklaşımının yanı sıra uluslararası iş birliğinin BM zemininde ve hiçbir ülkeyi geride bırakmadan ilerletilmesine verdiği desteği yansıtıyor.

Türkiye, yapay zeka alanındaki ilk ulusal strateji belgesi olan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi’ni (2021-2025) Ağustos 2021’de yürürlüğe koydu. Bu stratejinin ardından hazırlanan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) ise 18 Ağustos’ta Resmi Gazete’de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi.