Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Belçika'nın başkenti Brüksel'de Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Konseyi kapsamında gerçekleştirilen Bölgelerarası Güvenlik ve Bağlantısallık Konulu İkinci Bakanlar Toplantısı'nın ardından basın mensuplarına değerlendirmelerde bulundu.
Toplantının ele alınan konular ve ortaya çıkan sonuçlar bakımından önem taşıdığını belirten Fidan, bağlantısallık alanında stratejilerin hazırlanmasının yanı sıra bunların somut adımlarla uygulanması gerektiğini ifade etti.
AB üyesi ülkeler ile Kafkaslar ve Orta Asya'dan temsilcilerin toplantıda bir araya geldiğini aktaran Fidan, bölgeler arasındaki bağlantıların geliştirilmesi, ticaret, enerji ve veri transferinin daha verimli ve kesintisiz hale getirilmesi konularını görüştüklerini söyledi.
Türkiye'nin bağlantısallıktaki merkezi rolüne vurgu
Hürmüz Boğazı, Babülmendep Boğazı ve Karadeniz'de yaşanan savaş ve krizlerin ulaşım ve bağlantı hatlarında aksamalara neden olduğunu hatırlatan Fidan, bu gelişmelerden çıkarılacak derslerle bağlantısallığın güçlendirilmesine yönelik seçeneklerin değerlendirildiğini belirtti.
Türkiye'nin Avrupa, Karadeniz, Kafkaslar ve Orta Koridor üzerindeki Orta Asya ülkelerini birbirine bağlayan konumuna işaret eden Fidan, bu rolün beraberinde getirdiği sorumluluklara ilişkin şunları söyledi:
"Türkiye'nin buradaki merkezi rolü, herkes tarafından tabii ki takdir ediliyor. Bizim bu role uygun sorumluluk alarak hem çözümler teklif etmemiz hem de ona öncülük etmemiz gerekiyor. Bugün de aslında yaptığımız oydu, bu toplantı onun için çok yerinde bir toplantıydı."
Karadeniz'de tahıl sevkiyatı için diplomatik temaslar
Brüksel'deki toplantı kapsamında Ukrayna, Almanya, Litvanya, Danimarka, Bulgaristan, Romanya ve Moldova'dan yetkililerle görüştüğünü bildiren Fidan, Karadeniz üzerinden tahıl sevkiyatının yeniden sağlanmasına yönelik çalışmaların devam ettiğini aktardı.
Tahılın dünya pazarlarına ulaştırılması konusunda hem Rusya hem de Ukrayna ile görüşmeler yürüttüklerini belirten Fidan, Avrupalı mevkidaşlarıyla gerçekleştirdiği temasların içeriğine ilişkin şu bilgileri paylaştı:
"Şu anda Karadeniz'de sürdürmekte olduğumuz bir görüşme trafiği var. Özellikle tahıllar tekrar nasıl dünya marketlerine çıkartılabilir? Bunun arayışı içerisindeyiz. Hem Ukrayna hem Rusya tarafıyla konuşuyoruz. Biraz da hem Avrupalı ortaklarımızla hem Ukraynalı arkadaşlarımızla bu konuyu da konuştuk."
Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi amacıyla Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) Rusya, ABD ve Ukrayna arasında yapılan görüşmelerin ardından gelinen aşamaya ilişkin soruyu da yanıtlayan Fidan, Türkiye'nin geçmişte aynı formatta birçok kez müzakerelere ev sahipliği yaptığını hatırlattı.
Taraflarla yürütülen diplomatik görüşmelere rağmen savaşın temelindeki anlaşmazlığın çözülemediğini belirten Fidan, mevcut durumu şu sözlerle değerlendirdi:
"Konunun özünün hala çözülmediğini görüyoruz. Öncelikle ilgili kamuoyuna onu bildirmeyi görev bilirim."
Rusya'nın Donbas bölgesinin kalan kısmını kendi sınırları içerisinde değerlendirdiğini ve bu topraklar üzerinde hak iddia ettiğini anlatan Fidan, Ukrayna'nın ise söz konusu bölgeyi kendi toprağı olarak gördüğü için bırakmak istemediğini söyledi.
Bu anlaşmazlığın savaşın devam etmesindeki temel nedenlerden biri olduğunu belirten Fidan, tarafların bölgeye ilişkin farklı hesaplamalarını şu ifadelerle aktardı:
"Rusların tanımına göre yüzde 11-12'lik, Ukraynalılara bakarsanız yüzde 18'lik bir bölge, şu anda geride kalan kısım. Şimdi burası dışındaki konular biraz tartışılıyor."
Olası bir barış anlaşmasında Rusya ile Ukrayna arasındaki temas hattının nereden geçeceğinin belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, Donbas meselesinin bu başlığın en önemli bölümünü oluşturduğunu ifade etti.
Avrupa ile Rusya arasında yeni güvenlik mimarisi
Barış görüşmelerinde tarafların güvenlik garantilerine ilişkin beklentilerinin de önemli bir yer tuttuğunu belirten Fidan, Rusya-Ukrayna arasında sağlanacak barışın yalnızca iki ülkeyi değil, Avrupa ile Rusya arasındaki ilişkileri de kapsayacağını dile getirdi.
Bu nedenle Avrupa ile Rusya arasında oluşturulacak yeni güvenlik ve barış düzeninin açık biçimde ele alınması gerektiğini söyleyen Fidan, tarafların bugüne kadar yeterince somutlaştırmadığı konuların artık ayrıntılı şekilde görüşülmesi gerektiğini belirterek şunları kaydetti:
"Taraflar, son zamanlara kadar bu konudaki ellerini çok fazla açmamışlardı. Belli niyetlerde bulunuyorlardı, 'şöyle olsun, böyle olsun' diye ama şimdi artık ağır ağır bu konuları somut bir şekilde tartışma zamanı. Yeni Avrupa güvenlik mimarisi, Rusya ve Avrupa çatışmasını merkeze alan ve bu çatışmayı durdurmayı hedefleyen yeni güvenlik mimarisi nasıl olacak?"
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın söz konusu meseleleri uzun yıllardır yakından takip ettiğini ve bu alanda önemli bir tecrübeye sahip olduğunu vurgulayan Fidan, Türkiye'nin müzakere sürecinde taraflara çeşitli öneriler sunduğunu aktardı.
Olası barış anlaşmasının kapsamına ilişkin çözüm bekleyen konuları sıralayan Fidan, şu ifadeleri kullandı:
"Esas itibarıyla temas hattının belirlenmesi, Donbas sorununun halledilmesi, daha sonra güvenlik garantileri ve Avrupa-Rusya arasındaki yeni güvenlik mimarisi ve tabii ki Ukrayna yeniden kalkınırken yaptırımlar ne olacak, Rusların dondurulan paraları ne olacak gibi bir dizi problemler var."
Görüşmelerde ele alınan bu meselelerin hazırlanması beklenen anlaşmanın temel maddelerini oluşturduğunu belirten Fidan, bütün tarafların beklentilerini karşılayan ortak bir metin üzerinde uzlaşmanın kolay olmadığını ifade etti.
Müzakerelerde karşılaşılan güçlükleri değerlendiren Fidan, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bütün bunların hepsinde tarafların hepsini memnun edecek şekilde anlaşmak da takdir ederseniz ki oldukça zor bir husus."
Rusya ile Ukrayna arasındaki barış görüşmeleri devam ederken Karadeniz'de seyrüsefer güvenliğinin sağlanmasının da öncelikli konular arasında bulunduğunu belirten Fidan, özellikle yoksul ülkelerin ihtiyaç duyduğu buğdayın yeniden dünya pazarlarına ulaştırılması için çalışmalar yürüttüklerini söyledi.
Bu kapsamda çeşitli öneriler geliştirdiklerini aktaran Fidan, Karadeniz'e kıyısı bulunan Bulgaristan ve Romanya'nın da sürece dahil olduğunu ifade etti.
Brüksel'de Bulgaristan, Romanya ve Ukrayna'dan yetkililerle görüştüklerini, önceki günlerde ise Rus tarafıyla temas kurduklarını belirten Fidan, geçici bir anlaşma sağlanmasının önündeki engellere ve Türkiye'nin çözüm önerilerine ilişkin şu açıklamada bulundu:
"Bugün de aslında o önerilerin belli bir kısmını da tamamlamış olduk. Çünkü bu biraz Karadeniz'de bulunan Bulgaristan'ı, Romanya'yı da ilgilendiriyor. Bugün hem Bulgaristan, Romanya hem de Ukraynalı arkadaşlarımızla bir araya geldik. Geçtiğimiz günlerde de Ruslarla bir araya gelmiştik. İnşallah kafamızdaki formül bir yere gider ve bunu hallederiz. Zor bir denklem çünkü Ruslar, kalıcı barış anlaşması olmadan Ukraynalılarla Karadeniz'de geçici anlaşma istemiyorlar. Dolayısıyla böyle bir isteksizliğin olduğu bir yerde tarafların üzerinde mutabık kalabilecekleri bir zemini nasıl oluşturursunuz? Buna ilişkin fikirlerimiz var ama şu anda kamuoyuyla paylaşmak için erken, ilgili taraflarla paylaşıyoruz. Yarın, bir gün inşallah hayata geçerse tabii ki paylaşırız."







Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…