Bildirimler

Bildirimler yükleniyor…

Bazı Rus milyarderler Putin sonrası siyasi etkiyi tartışıyor

Bazı Rus milyarderler Putin sonrası siyasi etkiyi tartışıyor

Rusya'da 155 milyarderin toplam serveti 700 milyar dolara yaklaşsa da bazı iş insanları Putin sonrası siyasi nüfuzlarını geri kazanmayı konuşuyor. Analistler, Putin hayattayken harekete geçmelerini beklemiyor.

Vladimir Putin , 24 Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik topyekün işgali başlattıktan birkaç saat sonra, Rusya 'nın en zenginlerini Kremlin 'in devasa Yekaterininsky Salonu'nda topladı.Otuzdan fazla kişi, Covid salgını nedeniyle yüz maskeleriyle bir duvar boyunca toplanmış oturuyordu. Bir Rus gazetesi muhabiri onları "solgun ve uykusuz" diye tanımladı. İçeri girerken Putin, araya geniş bir mesafe koyarak salonun karşı tarafına oturdu. Her zamanki gibi, o maske takmıyordu.Kendine özgü şifreli dilini kullanarak, onlardan savaşı desteklemelerini beklediğini söyledi."Sizden, olup bitenleri anlamanızı ve üretimi, ekonomiyi ve istihdamı destekleyecek araçları bulmak için hükümetle birlikte çalışmanızı istiyorum" dedi. Kremlin tarafından yayınlanan toplantı videosunda, davet edilen milyarderlerden hiçbiri tek kelime etmedi.Bu sessizlik, Rusya 'nın süper zenginlerinin bir özelliği haline geldi. On yıllar boyunca süren Putin iktidarı döneminde, seslerini yükseltmenin bedelinin yüksek olabileceğini öğrendiler. 2003 yılında, o dönemde Rusya 'nın en zengin adamı olan ve bir dizi muhalif grubu finanse eden petrol kralı Mihail Khodorkovsky, Putin'i yaygın yolsuzluğa başkanlık etmekle suçladı. Vergi kaçakçılığı, dolandırıcılık ve zimmet suçlarından mahkum edilen işadamı, suçlamaları reddetse de sonraki 10 yılını parmaklıklar ardında geçirdi. Bu adeta diğer potansiyel eleştirmenlere bir uyarıydı.

Hatta işadamlarından herhangi biri savaşa karşı çıkmış olsa bile, düşüncelerini genellikle kendilerine saklamayı tercih etmişlerdir.Ancak bu sessizliğin içinde bile mırıltılar var: Rusya 'nın bir zamanlar güçlü iş dünyası elitinin bazı üyeleri, Putin'den sonraki Rusya 'ya ilişkin hayaller kurmaya başlamış görünüyor. Rusya devlet başkanı görevden ayrıldıktan veya öldükten sonra ülkenin, oligarkların iktidarın nimetlerinden yararlandığı 1990'lardaki haline benzeyip benzemeyeceğini veya daha sağlıklı bir siyasetin kök salıp salmayacağını merak ediyorlar.The Economist dergisinde Kremlin 'i yakından takip eden önde gelen gazetecilerden Arkady Ostrovsky, yakın zamanda Rusya'nın en zengin kişilerinden biriyle saatlerce süren bir röportaj yaptıktan sonra, ultra zenginlerin ülkenin geleceğine bakış açısında "tarihi, siyasi bir değişim yaşandığını" hissettiğini söylüyor.Huzursuz iş dünyası1991'de Sovyetler Birliği'nin çöküşü, iç siyaset sahnesinde yeni ve güçlü bir odağın doğmasına yol açtı: Komünizmin sona ermesinden faydalanarak olağanüstü zenginleşen ve daha sonra kendi çıkarları için politikacıları kontrol etmek isteyen insanlar. Antik Yunanca'da "yöneten azınlık" anlamına gelen "oligarklar" olarak adlandırıldılar. Paraları vardı ve o zamanlar bu güç demekti."Çılgın 1990'lar" dönemi, "yeni Ruslar" olarak adlandırılan kesimin sahneye çıktığı dönemdi. Devasa devlet şirketleri ele geçirildi ve bağlantı sahibi kişiler neredeyse bir gecede milyoner, hatta milyarder oldular. Yolsuzluk yaygındı, adam kayırmacılık had safhadaydı ve kiralık cinayetler sık sık yaşanıyordu.Ancak Putin, 2000 yılında başkan seçildikten hemen sonra oligarklara boyun eğdirdi. Başka kimseyle iktidarı paylaşmakla pek ilgilenmedi. Rusya ekonomisi toparlanmaya başladığı ve merkezi hükümet güçlendiği için milyarderlere karşı durabiliyordu.

Bir zamanlar Rusya'daki en büyük yabancı yatırımcı olan ve yolsuzluğa karşı yürüttüğü kampanya nedeniyle 2005 yılında ülkeye girişi yasaklanan finansçı Bill Browder, Rus işadamlarının Putin'in karşısında korkup sindiklerini söylüyor; örneğin, savaş öncesi yıllarda hala hoş karşılandıkları Davos ekonomi forumunda olduğu gibi."Oligarkların sanki buranın sahibiymiş gibi ortalıkta dolaştığını, son derece kibirli ve özgüvenli kişiler olduklarını hatırlıyorum. Sonra Putin ortaya çıktı ve bu 'steroid almış alfa erkek'lerin nasıl da tamamen itaatkar, neredeyse çaresiz okul çocuklarına dönüştüğünü görmek gerçekten dikkat çekiciydi" diye anlatıyor BBC'ye.2022'de savaşın başlamasından bu yana Kremlin , Rusya'nın zengin işadamlarını acımasız bir ödül ve ceza politikasıyla kontrol altında tuttu. Savaşı eleştirenlerin varlıklarına el konulurken, sadık kalanlar da hükümet savaş sözleşmeleriyle ödüllendirildi.Bugün Rusya'da her zamankinden daha fazla milyarder var (Forbes dergisine göre toplam 155). Toplu servetleri neredeyse 700 milyar dolara ulaşarak yeni bir zirveye çıktı.Ancak sadık kalan ve ödüllendirilen bu işadamları için bile, tüm bu para onları mutlu etmiyor gibi görünüyor. Bazıları huzursuzlanmaya başladı.Otokrasi mi, oligarşi mi yoksa demokrasi mi?Milyarlarca dolarlık servetleri artık eskisi kadar etkili değil; ülke içinde siyasi nüfuz satın almakta zorlanıyorlar.Sürgündeki siyasetçi ve analist Dmitry Nekrasov, "Ellerinde koz yok, oynayacakları bir oyun yok. Zenginler çünkü Putin'le bir bağlantıları var, tersi değil" diyor. Rusya dışında ise Rusya'nın topyekün işgalinden sonra Batı'nın Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar nedeniyle dışlanıyorlar.Putin'i açıkça eleştiren Browder, "Onlara düşük seviyeli suçlular gibi davranılıyor. Özel jetleriyle uçamıyorlar. Yatları Avrupa'nın en iyi limanlarının hepsine yanaşamıyor. Bu onlar için çok korkunç ve aşağılayıcı olmalı" diyor.Ve böylece, sessizce, bazılarının aklı Putin sahneden çekildikten sonra ne olacağına yöneliyor. Bu işadamlarının dünyasına dalmış, iyi konumlanmış analistler durumu böyle aktarıyor. Putin'in yakın vadede görevden ayrılma ihtimali yok ve sağlığının kötü olduğuna dair bir veri de bulunmuyor. Ancak geçen ay 74 yaşına giren Putin, çeyrek asırdır Kremlin 'de görev yapıyor; Moskova'daki insanlar onun bir gün görevden ayrılacağını biliyor. Geçen yıl Reuters haber ajansı, anayasal görev süresinin teknik olarak sona erdiği 2036 yılına kadar görev yapmayı düşünüp düşünmediğini sorduğunda Putin, "Sağlığımızın yeterli olup olmadığını yalnızca Tanrı bilir" cevabını vermişti.

Putin istifa ederse veya görevdeyken ölürse, Başbakan Mihail Mişustin görevi devralır. Ancak Mişustin'in herhangi bir başkanlık hırsı sergilemediği görülüyor (muhtemelen atanmasının en önemli nedenlerinden biri de bu). Bu durum bir tür güç boşluğu yaratır.Bu senaryoda, görüştüğüm Rusya uzmanları birkaç olasılık öngörüyor.Batı'da ve şüphesiz Rusya içinde de bazıları, Putin sonrası Rusya'da, yeni bir oligark kadrosu veya tek bir otokrat yerine halkın önderliğinde bir hükümetin gelişebileceğini umuyor. Ancak analistler, bunun en az olası yol olduğunu söylüyor. Putin'in yönetimi boyunca temel demokratik kurumlar aşındırıldı veya yok edildi. Sürgündeki Rus gazeteci ve analist Alexandra Prokopenko, "Rusya şiddete o kadar alıştı ki, standart demokratik prosedürlere alışkınlığını yitirdi" diyor.Bir diğer yol ise daha fazla otokrasi. Putin'in yerine farklı bir figür geçebilir ve onun baskı kültürünü sürdürebilir. Ancak Prokopenko, bunun en azından hemen bir başka güçlü adam diktatörlüğü olmayacağını düşünüyor. Ona göre bu tür şeyler zaman alır: başlangıçta Putin'in halefi ondan daha zayıf ve daha az kaynağa sahip olacaktır.Üçüncü seçenek daha var: işadamları güçlerini yeniden tesis eder ve Rusya, 1990'lardaki oligarşi sistemine benzer bir şeye geri döner. Şu anda sürgünde yaşayan eski Kremlin danışmanı ve muhalif siyasetçi Dmitry Nekrasov, bu senaryoda ülkenin, iş çevreleriyle ittifak halinde olan bir avuç güçlü elit tabaka tarafından yönetileceğini söylüyor.Elbette, bu son seçenek birçok işadamının istediği seçenektir. Rusya'nın en zengin insanlarıyla uzun süre görüşen Prokopenko'ya göre "Onlar, dinlendikleri, varlıklarına el konulmadığı ve oyunun kurallarını anladıkları bir döneme geri dönmek istiyorlar".1990'lardan bu yana güçleri ciddi şekilde kısıtlanmış olsa da, işadamlarını dinlemek yine de faydalı olabilir; sahip oldukları muazzam servet göz önüne alındığında, er ya da geç siyasi etkilerini yeniden ortaya koymaya çalışacakları muhtemel görünüyor.Sürgündeki siyasetçi Nekrasov, bazı kişilerin şimdiden "doğru türden güvenlik yetkilileri veya bakanlarla arkadaş olmaya çalıştığını" söylüyor. Ancak daha ileri adımların "atılması çok tehlikeli" olduğunu belirtiyor.

Ona göre, önümüzdeki yıllarda işadamlarının davranışları kısmen mali durumlarına bağlı olacak. Bol miktarda nakit parası olanlar, Putin sonrası bir ülke için hazırlık yaparken "siyasi oyunlar oynamaya" ve pozisyon kapmaya daha istekli olacaklar. Ancak servetleri devlet sözleşmelerine veya hükümetin iyi niyetine bağlı olanlar, her şeylerini kaybetme korkusuyla çok fazla endişe duyacaklar.Prokopenko, işadamlarının Putin hakkında konuşma biçiminde zaten bir değişim olduğunu söylüyor. Eskiden ona "Nachalnik" (patron anlamına gelir), "Perviy" ("birinci") veya baş harfleri "VV" gibi saygı ifade eden lakaplar takarlardı. Şimdi ise Prokopenko'nun "biraz küçümseme" olarak tanımladığı "Ded" diye hitap ediyorlar. "Ded", "yaşlı adam" veya "dede" anlamına geliyor; çok daha az saygın bir lakap.Ona göre, bazı varlıklı Ruslar, daha az baskı, daha açık konuşma ve partiler ile politikacılar arasında daha sağlıklı bir rekabetle birlikte "siyasetin insanların hayatına geri dönmesini" özlüyorlar.Ancak şu anda, Rusya'nın boğucu atmosferi nedeniyle bunu gerçekleştirmekten çok korktuklarını söylüyor. Prokopenko, gizli polisin dijital dinlemesini zorlaştıracağını düşündüğü için tüm görüşme boyunca fiziksel olarak telefonunun üzerinde oturan bir işadamıyla röportaj yaptı. "Bunun tamamen Stalinist bir korku türü olduğunu düşündüm. Tamamen mantıksız" diyor.Önemli bir röportajDünyanın gübre kralı olarak bilinen ve şu anda Rusya'nın sekizinci en zengin adamı olan Andrey Melnichenko'dan, Putin sonrası gelecekte işadamlarının ne isteyebileceğine dair ilginç bir ipucu geldi.Bu yılın başlarında, özellikle Kremlin'in düşman olarak gördüğü bir ülkenin yayın organı olan The Economist'e röportaj vererek gözlemcileri şaşırttı; bu, zengin bir Rus için nadir görülen bir durumdu. Ayrıca onun yazdığı bir makaleyi de yayınladılar.Melnichenko röportajın bazı bölümlerinde Kremlin'in söylemlerini tekrarladı. Ukrayna'nın Rusya ile Batı arasında bir savaş alanı olduğunu ve Batı'nın Rusya'nın güvenlik endişelerini görmezden geldiğini ve egemenliğini tehdit ettiğini düşündüğünü söyledi.Ama sonra işler daha da ilginçleşti. Melnichenko, Putin'in gitmesini istemedi ama -ve bu büyük bir "ama"- Rusya'da tek adam yönetiminin sona ermesini sağlayacak bir değişimden yana olduğunu savundu. Rusya'nın dünya ile daha fazla etkileşim kurması gerektiğini söyledi.Prokopenko, işadamının kamuoyunda bir tartışma başlatmaya çalıştığını düşünüyor. Ona göre bu, "kendisi gibi zengin insanlara konuşmaya başlamaları için bir çağrıydı".Kendisiyle röportaj yapan gazeteci Arkady Ostrovsky, onunla "çoğunlukla otellerde ve kafelerde, bol bol kahve içerek, bazen de sigara içerek" "gergin ve hararetli tartışmalar" yaptığını söylüyor. Ostrovsky, işadamının politikacı tarzı manipülasyon yapmak yerine, cevapları üzerinde "gerçekten düşünüyor" gibi göründüğünü belirtiyor.Rusya'da hiçbir şey basit değil ve çoğu gözlemci, röportajın muhtemelen Kremlin'den -örtülü veya açık- bir onay alınarak gerçekleştiğini düşünüyor. Yetkililerin bu alışılmadık değişim çağrısını neden memnuniyetle onayladığını bilmiyoruz; ülkedeki çoğulculuğun hala bir dereceye kadar var olduğunu göstermeye çalışıyor olabilirler.Hiçbir işadamı onu desteklemek için ortaya çıkmadı. Yine de gazeteci, Melnichenko'nun sadece kendi adına değil, aynı zamanda iş dünyası adına da konuştuğunu düşünüyor.

Bazıları, Putin'in ayrılmasının ardından ülkenin, gazeteci Ostrovsky'nin ifadesiyle, 1990'lardaki gibi iş dünyası elitlerinin yönetimi altında bir "oligarşik cumhuriyet" haline gelebileceğini umuyor.Ostrovsky, Rusya üzerine yıllarca yaptığı gazetecilik çalışmalarına dayanarak, ülkenin mega zenginlerinin çoğunun şu anda "bu savaşın Rusya'yı götürdüğü tam bir çıkmaz duygusu... gelecek yoksunluğu" hissettiğini söylüyor.Ancak işadamları geleceği düşünüyor olsalar bile, yakın zamanda harekete geçme ihtimalleri oldukça düşük görünüyor.Putin eleştirmeni Browder, birçok kişinin mutsuz olmasına rağmen, Putin hayatta olduğu sürece ona karşı komplo kurmalarının pek olası olmadığını söylüyor. "Putin'e meydan okuyacak herhangi bir şey yaparlarsa, onları öldüreceğini biliyorlar. Ve Putin çok paranoyak bir adam."Eskiden Rusya'da önemli bir yatırımcı olan Amerikalı finansçı Mike Calvey de aynı fikirde. "Hapishaneye girip varlıklarını kaybetmekten başka ne yapabilirler ki? Londra'da oturanların 'Hepiniz kalkıp doğruca hapishaneye gidin' demesi çok kolay. Gerçekten de olacak olan bu."Rusya'nın en zengin adamları eskiden iktidarın en üst kademelerinde söz sahibiydiler. Putin gittikten sonra, geçmişteki etkilerini geri kazanmaya çalışacaklarından şüphe yok. Soru şu: Mevcut rejimin kalıntıları buna izin verecek mi?Üstteki görselin kaynağı: GettyOrijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .

BBC
BBC

Yorumlar

Yorumlar yükleniyor…