Başkan Donald Trump, ara dönem kongre seçimleri öncesinde ABD ekonomisinin performansıyla övünerek gelirleri artırdığını, enflasyonu düşürdüğünü ve istihdam yarattığını iddia etti. Trump'ın 2025'te yürürlüğe koyduğu kapsamlı gümrük vergilerinden sonra ABD ekonomisi genel olarak birçok kişinin beklediğinden daha iyi durumda.Ama bu ithalat vergilerinin ve ABD ile İsrail'in İran'la olan savaşının enflasyonu yükselttiğine; bunun olumsuz etkilerinin de çoğu Amerikalı hane halkı tarafından hissedildiğine dair kanıtlar var.ABD ekonomisi, yapay zeka yatırımlarındaki patlamadan da faydalanıyor ve bu harcamalar azalırsa ekonomi sekteye uğrayabilir.Peki tüm bunlar ortalama bir Amerikalıya nasıl yansıyor? BBC Verify, kanıtların başkanın iddialarını destekleyip desteklemediğini inceledi. 1. ABD ekonomisi büyüyorABD ekonomisi genel olarak, ülkenin yakın tarihsel standartlarına göre kayda değer bir hızda büyüyor.Son veriler, ekonomistlerin ABD ekonomisinin büyüklüğünü ölçmek için kullandığı GSYİH'nin şu anda yıllık %2,2 oranında büyüdüğünü gösteriyor.Bu oran, Trump'ın ikinci dönemine başlamasından hemen önce, 2024 yılının sonundan bu yana genel olarak yaklaşık %3,2 arttı.Bu, aynı dönemde önde gelen ekonomilerden oluşan G7 grubunun diğer tüm üyelerinden daha fazla bir büyüme anlamına geliyor.ABD'nin büyüme oranı, Trump'ın 2 Nisan 2025'te ABD'ye giren mallara yönelik bir dizi yeni gümrük vergisi açıklamasını takiben Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) tahmininden daha hızlı yükseldi.O dönemde IMF, Trump'ın ithalat vergilerinin yatırım ve tüketici harcamaları üzerindeki olumsuz etkisini gerekçe göstererek tahminlerini aşağı çekmişti.Ancak Trump'ın sonraki aylarda gümrük vergilerini önemli ölçüde hafiflettiğini ve ekonomiye başlangıçta beklenen etkiyi azalttığını belirtmek önemli.Son yıllarda ABD ekonomisi, ülke genelinde veri merkezleri kurmak da dahil olmak üzere yapay zekaya büyük yatırımlar yapan Amerikan teknoloji şirketleri tarafından da büyük ölçüde desteklendi.Ağustos 2026'da ABD işletmelerinin veri merkezlerinin inşasına (içlerine yerleştirilecek bilişim teknolojileri donanımı hariç) yaptığı harcama 5 milyar dolardı; bu rakam, Trump'ın göreve döndüğü zamanki aylık oranın neredeyse iki katıydı. 2. Enflasyon yükseldiBirçok Amerikalı seçmen, pandemi sonrasında fiyatlarda yaşanan önemli artışın yol açtığı sıkıntılardan Joe Biden'ı sorumlu tutarak 2024 başkanlık seçimlerinde onu cezalandırmak istedi.ABD'deki mevcut enflasyon oranı %3,7. Bu oran, Biden döneminde 2022'de ulaşılan %9'luk zirve oranının hala oldukça altında, ancak Donald Trump'ın Ocak 2025'te devraldığı %3'lük orandan daha yüksek.Ekonomistler, Trump'ın göreve geri dönmesinden bu yana uyguladığı yeni gümrük vergileri olmasaydı ABD enflasyonunun daha düşük olacağını tahmin ediyor.İran savaşının Ortadoğu'dan petrol ve yakıt tedarikinde yaşanan önemli aksamalarla birlikte küresel enerji fiyatları üzerindeki etkisi, ABD'de de enflasyonunun yükselmesine katkıda bulundu.ABD'de sadece sürücüler tarafından değil, tarım ve sanayide de yaygın olarak kullanılan dizel yakıtın galon fiyatı Eylül ayında rekor seviyeye ulaşarak 6,52 dolara çıktı.Trump'ın göreve dönmesinden bu yana sığır eti ve kahve gibi bazı temel gıda maddelerinin fiyatları yükselirken yumurta fiyatları düştü.Bazı ABD perakendecileri ise İran savaşı nedeniyle artan enerji fiyatlarının gıda üretimini daha pahalı hale getireceği konusunda uyardı.3. Hane halkı gelirindeki büyüme engellendiTrump döneminde ABD'de ortalama hane halkı gelirleri hala artıyor.Enflasyona göre düzeltilmiş medyan gelir, 2025 yılında %2,6 artarak 87 bin 460 dolara yükseldi ve rekor seviyeye ulaştı.Ancak, Vergilendirme ve Ekonomik Politika Enstitüsü (ITEP) düşünce kuruluşuna göre, ABD hane halkları üzerinde birleşik etkileri olan faktörler şunlar: ITEP'in vardığı sonuç, hane halklarının orta beşte birlik kesiminin 2026 yılında ortalama olarak 1.700 dolar daha az gelire sahip olacağı, en yoksul beşte birlik kesimin ise yaklaşık 750 dolar daha az gelire sahip olacağı yönünde.Öte yandan, en zengin %1'lik kesimin, Trump'ın vergi indirimleri sayesinde ortalama 12 bin 560 dolar daha iyi durumda olduğu tahmin ediliyor.ITEP'in, farklı gelir seviyelerindeki Amerikalı hane halkları üzerindeki gümrük vergilerinin etkisine ilişkin tahminleri, Tax Foundation düşünce kuruluşunun tahminleriyle genel olarak örtüşüyor.4. İş yaratma hızı yavaşladıTrump, gümrük vergilerinin Amerika'yı "iş gücüyle dolduracağını" ve imalat firmalarının ürünlerinin sınırda vergilendirilmesinden kaçınmak için ABD topraklarında yeni fabrikalar kuracağını öngörmüştü.Beyaz Saray'a döndüğünden beri, ekonomiye her ay ortalama 34 bin yeni iş imkanı eklendi.Ancak bu rakam, Biden'ın başkanlığının son yılında her ay eklenen 122 bin işe kıyasla önemli ölçüde düşük.İmalat sektöründe çalışan Amerikalıların sayısı (Eylül 2026'da 12,6 milyondu) Trump'ın ikinci döneminin başladığı zamankinden biraz daha düşük.Ancak ABD'deki işsizlik oranı %4,2 ile nispeten düşük seviyede kalmaya devam ediyor; bu oran, Trump'ın Beyaz Saray'a döndüğü zamanki seviyeyle hemen hemen aynı.Bunun nedenlerinden biri de Trump'ın göçmenlik karşıtı sert önlemleri ve sınır dışı etme programı. Bu program, ABD'deki mevcut işgücünün boyutunu küçülttü ve işsizliğin artmasını önlemek için her ay daha az sayıda iş yaratılması gerektiği anlamına geliyor.5. Borçlanma maliyetlerinin artmasıTrump'ın ikinci döneminde ABD hükümetinin borçlanması arttı; bu artışın bir nedeni de yaptığı önemli vergi indirimleriydi.Federal hükümetin bütçe açığı (vergi gelirleri ile harcamaları arasındaki fark), Eylül 2026'ya kadar olan yılda 2 trilyon dolardı. Bu, ABD gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) yaklaşık %6'sına denk geliyor.ABD'nin bütçe açığının 2030 yılına kadar GSYİH'nin %8'ini aşması bekleniyor. Hükümetin bu yüksek borçlanma oranı, ABD'nin GSYİH büyümesini artırmaya yardımcı oluyor.IMF, ABD hükümetinin bütçe açığını kapatmak için kullandığı aşırı borçlanmanın ve hızla artan ulusal borcun, Amerika'da gelecekte bir finansal kriz riskini artırdığı konusunda uyardı. Bu durum, çoğu Amerikalı hane halkı üzerinde son derece yıkıcı bir etkiye sahip olacaktır.Artan bütçe açığı, ABD hükümetinin finans piyasalarından borçlanırken daha fazla faiz ödemesinin nedenlerinden biri.Trump'ın Ocak 2025'te yeniden göreve gelmesinden bu yana 10 yıllık ABD devlet tahvili getirisi keskin bir şekilde yükseldi ve şu anda %5'in üzerinde, 2007'deki küresel finans krizinden bu yana en yüksek seviyede bulunuyor.ABD hükümetinin borçlanmasının piyasa maliyetindeki bu artış, Amerikan hane halklarının kullanımına sunulan ipotek kredilerinin faiz oranları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturuyor.ABD'de yeni 30 yıllık konut kredilerinin faiz oranı, Trump'ın Beyaz Saray'a döndüğü zamanki %6,9'dan yıllık %7,4'e yükseldi.Bu durum, ABD konut piyasasındaki sorunları daha da artırarak yeni alıcılar için konutları daha erişilemez hale getirdi. Mevcut birçok ev sahibi ise taşınma konusunda isteksiz davranıyor çünkü taşınmak, daha düşük faiz oranlarıyla aldıkları ve yeni bir mülke taşıyamayacakları daha ucuz ev kredilerinden vazgeçmek anlamına geliyor.Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…