COP31’de Türkiye’ye hangi ülkeler yatırım yapacak?

Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), uluslararası enerji ve finansman iş birliklerinin gündeme geldiği bir platform oldu.

Zirve kapsamında farklı ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla yenilenebilir enerji, elektrik iletim altyapısı, nükleer teknoloji, sanayinin karbonsuzlaştırılması ve yeşil finansman alanlarında anlaşmalar imzalandı.

Açıklanan projeler arasında Çin ile 15 milyar dolarlık yatırım hedefi, Suudi Arabistan ile 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji programı ve uluslararası kalkınma bankalarıyla 5,1 milyar dolarlık finansman paketi yer aldı.

Çin ile 15 milyar dolarlık enerji iş birliği

COP31 kapsamında Türkiye ile Çin arasında yenilenebilir enerji alanında mutabakat zaptı imzalandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın açıklamasına göre, Çin ile yapılan iş birliği Türkiye’de yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirilmesini öngörüyor.

Anlaşma kapsamında toplam 7 bin megavatlık güneş ve rüzgar enerjisi santrallerinin kurulması, yeni enerji depolama sistemlerinin geliştirilmesi ve 4 bin megavatlık elektrik iletim altyapısının hayata geçirilmesi hedefleniyor. İş birliği kapsamında teknoloji transferi ve rüzgar türbini ekipmanlarının Türkiye’de üretilmesi de planlanıyor.

Suudi Arabistan’dan 1,6 milyar avroluk güneş enerjisi yatırımı

Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki yenilenebilir enerji iş birliğinde ACWA Power’ın Sivas ve Karaman’ın Taşeli bölgesinde geliştireceği güneş enerjisi santralleri için yeni bir aşamaya geçildi.

11 Kasım’da COP31 kapsamında düzenlenen törende, iki projenin finansmanı için 8 uluslararası kalkınma ve ticari finans kuruluşu destek mektubu imzaladı. Her biri 1000 megavat kapasiteye sahip iki santral, toplam 2 bin megavat kurulu güce ulaşacak. Yaklaşık 1,6 milyar avroluk yatırımı temsil eden projelerin 2029 yılında faaliyete geçmesi hedefleniyor.

Projelerin tamamlanmasıyla 1,3 milyon hanenin elektrik ihtiyacının karşılanması ve yılda yaklaşık 1,65 milyon ton karbondioksit emisyonunun önlenmesi bekleniyor.

Sivas ve Taşeli projeleri, Türkiye ile Suudi Arabistan arasında daha önce imzalanan toplam 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji programının ilk aşamasını oluşturuyor. Kalan 3 bin megavatlık kapasitede güneş, rüzgar ve enerji depolama yatırımları planlanıyor.

Almanya’dan 250 milyon avroluk finansman

Türkiye ile Almanya arasındaki yeşil dönüşüm iş birliği kapsamında Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası ile Alman Kalkınma Bankası KfW arasında 250 milyon avroluk kredi anlaşması imzalandı.

11 Kasım’da imzalanan anlaşma kapsamında sağlanan finansman, Türkiye’deki şirketlerin temiz enerji yatırımlarında kullanılacak. Yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, enerji depolama, iklim teknolojileri ve elektrifikasyon projeleri finansman kapsamındaki alanlar arasında bulunuyor.

KfW ile VakıfBank arasında ayrıca iklim dostu projeler için 250 milyon avroya kadar finansman öngören mutabakat imzalandı.

Dört kalkınma bankasından 5,1 milyar dolarlık anlaşma

COP31 kapsamında 12 Kasım’da Türkiye ile dört uluslararası kalkınma bankası arasında toplam 5,1 milyar dolarlık 10 anlaşmaya imza atıldı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Dünya Bankası, Asya Kalkınma Bankası (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) ve İslam Kalkınma Bankası (IsDB) arasında gerçekleştirilen anlaşmalar, farklı sektörlerdeki iklim ve kalkınma projelerini kapsıyor.

Finansman paketinde AIIB’nin 1,9 milyar dolarlık, Dünya Bankası Grubunun ise 1,5 milyar dolarlık anlaşmaları bulunuyor. ADB’nin finansmanında afetlere dayanıklı sağlık altyapısı ve KOBİ’ler, Dünya Bankası anlaşmalarında ise şehirler, tarım ve sanayi alanları yer alıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, imza töreninde yaptığı açıklamada, anlaşmaların daha yeşil ve dayanıklı bir ekonomi oluşturulmasına katkı sağlayacağını belirtti.

Kanada ile nükleer enerji iş birliği

Türkiye’nin COP31 kapsamında enerji alanında anlaşma imzaladığı ülkelerden biri de Kanada oldu. Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) ile Kanada merkezli AtkinsRéalis şirketinin iştiraki Candu Energy arasında CANDU reaktör teknolojisine yönelik fizibilite ve ön tasarım mühendisliği mutabakatı imzalandı.

Anlaşma kapsamında Türkiye’de kurulması planlanan olası bir nükleer santral için teknik ve ekonomik çalışmalar yürütülecek.

Çalışmalarda santral sahası, reaktör teknolojisinin Türkiye’ye uyarlanması, finansman seçenekleri, işletme süreçleri ve yerli sanayinin projeye katılımı ele alınacak. Fizibilite ve ön tasarım çalışmalarının 2027 yılı sonundan önce tamamlanması bekleniyor.

Azerbaycan, Gürcistan ve Bulgaristan ile enerji koridoru

COP31 kapsamında Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan ve Bulgaristan arasında temiz enerji alanında stratejik ortaklık anlaşması imzalandı. Anlaşmayla Azerbaycan’da üretilen elektriğin Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa pazarlarına ulaştırılması hedefleniyor.

Proje kapsamında ülkeler arasındaki elektrik iletim bağlantılarının geliştirilmesi, sınır ötesi elektrik ticaretinin artırılması ve enerji altyapılarının birbirine entegre edilmesi planlanıyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, projeyi “elektriğin TANAP’ı” olarak nitelendirdi.

Türkiye-Afrika ticaret hacmi 40 milyar dolara yaklaştı

Türkiye’nin uluslararası ekonomik ilişkilerinde Afrika ülkeleriyle ticaret ve yatırım iş birlikleri de yer alıyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın 3 Kasım’da açıkladığı verilere göre Türkiye-Afrika ticaret hacmi, 2003 yılında 5,4 milyar dolar seviyesindeyken 2025 yılında 40 milyar dolara yaklaştı.

Aynı dönemde Türkiye’nin Afrika’ya ihracatı 2,1 milyar dolardan yaklaşık 24 milyar dolara, kıtadan ithalatı ise 3,3 milyar dolardan 16 milyar dolara yükseldi.

Türk müteahhitleri, Afrika kıtasında bugüne kadar toplam taahhüt bedeli yaklaşık 105 milyar dolar olan 2 bin 118 proje üstlendi.

Türkiye’nin Afrika ülkeleriyle ekonomik ilişkilerinde enerji, madencilik, ulaştırma, tarım, altyapı ve bankacılık alanları öne çıkıyor. Türkiye’nin 50 Afrika ülkesiyle ticaret ve ekonomik iş birliği anlaşması, 33 ülkeyle yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması anlaşması bulunuyor.

COP31 anlaşmalarında uygulama süreci

COP31 kapsamında açıklanan projeler, Türkiye’nin enerji üretimi, altyapı, sanayi ve uluslararası finansman alanlarında farklı ülkelerle geliştirdiği iş birliklerini kapsıyor.

Çin ile imzalanan 15 milyar dolarlık mutabakat yenilenebilir enerji ve elektrik iletim altyapısını, Suudi Arabistan ortaklığı güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarını, Almanya ile yapılan anlaşmalar temiz enerji finansmanını, Kanada ile imzalanan mutabakat ise nükleer teknoloji çalışmalarını içeriyor.

Projelerin uygulama takvimleri de farklılık gösteriyor. ACWA Power’ın Sivas ve Taşeli güneş enerjisi santralleri için 2029 yılı hedeflenirken Çin ile yapılan mutabakatta yatırımın uygulama takvimi henüz açıklanmadı. Kanada ile yürütülecek fizibilite çalışmalarının ise 2027 yılı sonundan önce tamamlanması planlanıyor.

COP31’de açıklanan anlaşmaların uygulamaya geçirilmesiyle Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesi, elektrik altyapısı ve temiz enerji teknolojilerindeki uluslararası iş birlikleri yeni projelerle genişleyecek.