Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın COP31'deki diplomasi trafiğinde hangi konular öne çıktı?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Antalya EXPO alanında 10-12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü. İklim değişikliğiyle mücadele için dünya liderlerini bir araya getiren zirve, Türkiye’nin farklı coğrafyalardaki ülkelerle siyasi, ekonomik ve stratejik ilişkilerini değerlendirdiği önemli temaslara da sahne oldu.

Erdoğan’ın zirve kapsamındaki görüşmelerinde yalnızca iklim gündemi değil, Orta Doğu’dan Avrupa’ya, Afrika’dan Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyadaki gelişmeler de ele alındı. Özellikle İran-ABD arasındaki gerilimin düşürülmesi, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona erdirilmesi, Gazze’deki durum ve bölgesel istikrar arayışları diplomasi trafiğinin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Guterres ile bölgesel gerilimler ve savaşlar ele alındı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 10 Kasım’da ilk görüşmesini BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile gerçekleştirdi. Görüşmede İran-ABD arasındaki gerilimin tırmanmasının önüne geçilmesi ve sorunların diplomasi yoluyla çözülmesi için Türkiye’nin bölge ülkeleriyle yürüttüğü girişimler değerlendirildi.

Erdoğan, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona erdirilmesi için Türkiye’nin çalışmalarını sürdürdüğünü belirterek yeni bir diyalog sürecine destek vermeye hazır olduklarını ifade etti. Görüşmede Gazze, Kıbrıs ve Libya’daki son gelişmeler de gündeme geldi.

COP30’dan COP31’e iklim diplomasisi

Erdoğan, Guterres’in ardından Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva ile bir araya geldi. İki liderin görüşmesinde Türkiye-Brezilya ilişkilerinin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeler değerlendirildi.

Görüşmenin öne çıkan başlıklarından biri iklim müzakereleri oldu. Erdoğan, Brezilya’nın COP30 Başkanlığı döneminde iklim müzakerelerinde elde ettiği ilerlemeyi Türkiye olarak ileriye taşımayı hedeflediklerini belirtti. COP31’in yalnızca kararların alındığı değil, alınan kararların uygulamaya geçirildiği bir konferans olarak tasarlandığını vurguladı.

Afrika ülkeleriyle ticaret ve yatırım gündemi

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Antalya’daki temaslarında Afrika ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesi de önemli yer tuttu. Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ile yapılan görüşmede ticaret ve yatırımlar başta olmak üzere ikili iş birliğinin artırılması değerlendirildi. Erdoğan, Etiyopya’nın COP32’ye ev sahipliği yapacak olması dolayısıyla Abiy Ahmed’i tebrik etti.

Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman ile görüşmede ise ticaret ve savunma sanayisi alanlarındaki iş birliği ele alındı. Erdoğan, Bangladeş’teki Cox’s Bazar bölgesinde yaşanan insani durumun uluslararası toplumun gündeminde tutulması için Türkiye’nin çabalarını sürdüreceğini belirtti.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Felix Antoine Tshisekedi ile yapılan görüşmede ticaret, ulaştırma ve savunma sanayisi alanlarında ortaklığın geliştirilmesi kararlaştırılırken Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan ile de savunma sanayisi, yatırımlar ve tarım alanlarındaki ilişkiler değerlendirildi.

Erdoğan, Sudan’ın birliğine, toprak bütünlüğüne ve bağımsızlığına desteğini yineleyerek ülkede kalıcı istikrarın sağlanmasını temenni etti. Libya Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ile yapılan görüşmede ise enerji başta olmak üzere ikili iş birliğinin derinleştirilmesi ve Libya’daki siyasi süreç ele alındı. Erdoğan, Libyalıların sahiplenmediği girişimlerin sahada karşılık bulamayacağına dikkati çekti.

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ve Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso ile görüşmelerde de savunma, enerji, ticaret ve yatırım alanlarındaki ilişkilerin geliştirilmesi gündeme geldi.

Avrupa ve Kafkasya hattında normalleşme ve bölgesel iş birliği

Erdoğan’ın 11 Kasım’daki temaslarında Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri Denis Becirovic ve Zeljko Komsic ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da yer aldı.

Paşinyan ile yapılan görüşmede Türkiye-Ermenistan normalleşme süreci ele alındı. Erdoğan, iki ülke arasındaki sürecin yapıcı adımlarla sürdüğünü ve bazı sembolik ancak önemli gelişmelerin yaşandığını belirtti. Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecini yakından takip ettiklerini ve desteklediklerini ifade etti.

Bosna Hersek heyetiyle görüşmesinde Türkiye’nin ülkenin toprak bütünlüğüne, egemenliğine ve anayasal düzenine desteğini sürdüreceğini vurgulayan Erdoğan, Avustralya Başbakanı Albanese ile de ticaret başta olmak üzere ikili ilişkilerin geliştirilmesi imkanlarını değerlendirdi.

Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelashvili ile görüşmede ise Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan arasındaki iş birliği mekanizmalarının etkin kullanılması gündeme geldi. Enerji, ulaştırma ve savunma sanayisi alanlarında ilişkilerin geliştirilmesinin önemine işaret edildi.

İran-ABD gerilimi için diplomasi mesajı

Zirvenin 12 Kasım’daki son gününde Erdoğan’ın ilk görüşmesi İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile oldu. İki lider, Türkiye-İran ilişkilerinin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeleri değerlendirdi.

Görüşmede İran-ABD arasındaki çatışmalı sürecin sona erdirilmesi ve kalıcı barışın sağlanması öne çıktı. Erdoğan, bölgede istikrarın yeniden tesis edilmesi için uzlaşı zemininin güçlendirilmesi ve diplomasiye fırsat verilmesi gerektiğini belirterek müzakere masasının vakit kaybetmeden kurulmasının önemini vurguladı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile görüşmede de İran’daki çatışmalı sürecin sona erdirilmesine yönelik çabalar ele alındı. Erdoğan, Mekke Savunma İttifakı’nın Türkiye-Pakistan dayanışmasını güçlendirdiğini ifade ederek iki ülkenin bölgesel barış için ortak katkı sunmaya devam edeceğini belirtti.

Çin ile Orta Koridor ve Kalkınma Yolu gündemi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng ile görüşmesinde Türkiye-Çin ilişkilerini yatırımlar, enerji, ticaret ve turizm başlıkları üzerinden değerlendirdi.

Görüşmede ulaştırma koridorları da öne çıkan konular arasında yer aldı. Erdoğan, Orta Koridor ile Kuşak ve Yol Girişimi’nin uyumlu hale getirilmesinin önemine değinerek Kalkınma Yolu Projesi ile birlikte değerlendirildiğinde ülkeler açısından önemli iş birliği fırsatlarının ortaya çıkacağını ifade etti.

Enerji alanında Suudi Arabistan ile mutabakat

Zirve kapsamında enerji diplomasisi de somut bir adımla gündeme geldi. Erdoğan, Suudi Arabistan Enerji Bakanı Abdulaziz bin Salman Al Saud’u kabul etti. Görüşmenin ardından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Suudi Arabistanlı mevkidaşı, iki ülke arasında Elektrik Projelerinde İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı’nı imzaladı.

Türkmenistan Milli Lideri ve Halk Maslahatı Başkanı Gurbangulu Berdimuhammedov ile yapılan görüşmede de enerji, ticaret, savunma sanayisi ve yatırımların geliştirilmesi ele alındı. Erdoğan ayrıca Türkmenistan’ın Türk Devletleri Teşkilatına katılımının güçlendirilmesine yönelik beklentilerini dile getirdi.

Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi ile görüşmede ise Kalkınma Yolu Projesi ve “Terörsüz Bölge” hedefi öne çıktı. Erdoğan, projenin Doğu-Batı ticaretinde yeni bir güzergah oluşturacağını belirterek Irak’ın Terörsüz Bölge hedefine desteğini artırarak sürdürmesinin iki ülke açısından önem taşıdığını ifade etti.

Tanzanya Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan ile yapılan görüşmede de karşılıklı ticaret hacminin artırılması ve farklı alanlarda kazan-kazan anlayışıyla iş birliğinin geliştirilmesi değerlendirildi.

Antalya’daki COP31 Liderler Zirvesi böylece iklim müzakerelerinin yanı sıra Türkiye’nin farklı bölgelerle yürüttüğü siyasi, ekonomik ve stratejik temasların da önemli bir platformu oldu. Erdoğan’ın liderlerle gerçekleştirdiği görüşmelerde bölgesel krizlerin çözümünden enerji güvenliğine, ticaret koridorlarından savunma sanayisine kadar geniş bir gündem ele alındı.