İnsan emeğiyle hazırlanan haber ve içeriklerden önemli gelirler elde eden teknoloji şirketleri, söz konusu emeğin karşılığının ödenmesine yönelik düzenlemelere ise karşı çıkıyor. Meta, Google ve TikTok, Endonezya'da yayıncıların haklarını korumayı ve yapay zekâ kullanımına telif yükümlülükleri getirmeyi amaçlayan düzenlemenin önüne geçmek için girişimlerde bulunuyor.
Son günlerde gündemi meşgul eden bu gelişme, dijital platformların içerik üreticilerine karşı sorumluluklarını yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye açısından da yerli medyanın, gazetecilik emeğinin ve özgün haber üretiminin korunması bakımından Dijital Telif Yasası'nın hayata geçirilmesi daha da önem kazandı. Avukat Hadi Dündar, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a süreç hakkında kritik bilgiler verdi.
Google, Meta ve TikTok'un haber içeriklerini kullanması telif hakkı ihlali oluşturabilir mi?
Avukat Hadi Dündar: Bu konuyu yalnızca bir telif hakkı sorunu olarak değil, dijital ekonomide emeğin korunması ve adil gelir paylaşımı meselesi olarak değerlendirmek gerekiyor. Gazeteciler haberin ortaya çıkması için araştırma yapıyor, sahaya çıkıyor, kaynaklarla görüşüyor ve ciddi bir emek ortaya koyuyor. Küresel dijital platformları ise bu içeriklerden ekonomik değer elde edebiliyor. Ancak içerik üreticisinin bu ekonomik değerden hak ettiği payı alamaması önemli bir hukuki ve ekonomik dengesizlik oluşturuyor.
Elbette teknoloji şirketlerinin faaliyetlerini engellemek veya haber bağlantılarının paylaşımını yasaklamak doğru değildir. Ancak ticari kazanç elde edilen yerde emeğin ve fikrî mülkiyetin karşılığı da korunmalıdır.
Temel yaklaşım şu olmalıdır: Dijital platformlar gazetecilik emeğinden ekonomik değer elde ediyorsa bu değerin oluşmasına katkı sağlayan yayıncı ve gazetecilere karşı da hukuki ve ekonomik sorumluluk üstlenmelidir.
Türkiye'de Dijital Telif Yasası konusunda bugün hangi aşamadayız?
Avukat Hadi Dündar: Türkiye'de çıkarılacak Dijital Telif Yasası, yalnızca medya kuruluşlarının gelirlerini koruyan bir düzenleme olmamalıdır. Gazetecinin emeğini, bağımsız basını, çoğulculuğu ve toplumun doğru haber alma hakkını güvence altına almalıdır.
Burası çok önemli. Özellikle insanların emek vererek haber ve içerik üretebilmesi, bunun için zaman harcayabilmesi ve üretimini sürdürebilmesi güvence altına alınmalıdır. Çünkü gazetecilik emeğini korumak, yalnızca gazeteciyi değil, demokratik toplumun haber alma hakkını da korumaktır.
Mevcut 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu yeterli mi? Türkiye'deki 2/3909 sayılı teklifin hukuki eksikleri neler?
Avukat Hadi Dündar: Bu konuda temel mesele, gazetecilik emeğinin ve içeriği üreten kişinin hakkının yeterince korunmasıdır. Telif konusu çok önemli. Çünkü üreten kişinin hakkı korunursa hem daha rahat çalışır hem de daha fazla üretim yapar.
Dijital platformların yayıncılara ödeme yapması hukuken nasıl zorunlu hale getirilebilir?
Avukat Hadi Dündar: Temel yaklaşım, dijital platformların gazetecilik emeğinden ekonomik değer elde etmeleri hâlinde bu değerin oluşmasına katkı sağlayan yayıncı ve gazetecilere karşı da hukuki ve ekonomik sorumluluk üstlenmeleridir. Ticari kazanç elde edilen yerde emeğin ve fikrî mülkiyetin karşılığı da korunmalıdır.
Yapay zekâ tarafından kullanılan haberlerin telif hakkı nasıl korunmalı?
Avukat Hadi Dündar: Yapay zekâ kullanımına ilişkin telif yükümlülükleri de düzenlemenin önemli bir parçası olmalıdır. Endonezya örneği elbette önemli ancak Türkiye'de kabul edilecek yeni düzenleme, yalnızca bugünün şartlarına göre hazırlanmamalı; gelecekte ortaya çıkabilecek sorunlara da çözüm üretmelidir.
Türkiye'de Dijital Telif Yasası'nın hayata geçirilmesi için artık nasıl bir yol haritası izlenmeli?
Avukat Hadi Dündar: Yasanın merkezine emeğin korunması konulmalıdır. İhlal edenlere karşı yüklü miktarda tazminat hükümleri getirilirse düzenleme doğru ve sorunlara çözüm üretebilecek nitelikte olacaktır. Dijital Telif Yasası, yalnızca mevcut sorunları çözmekle kalmamalı, gelecekte ortaya çıkabilecek sorunlara da cevap verebilmelidir.
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…