Dünya basını Mekke İttifakı'nı konuşuyor! İran'dan "İslami NATO" önerisi geldi

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın oluşturduğu Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın ardından İran ile gerçekleştirilen ilk üst düzey dörtlü toplantı, dünya basınının radarına girdi.

26 Ekim'de İran'ın başkenti Tahran'da düzenlenen görüşmeye Türkiye'yi temsilen Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir katılmıştı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rezai'nin ev sahipliğindeki toplantıda İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de yer aldı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının sonuçları, Yemen'deki çatışmalar, Suudi Arabistan'a yönelik Husi saldırıları, Filistin, Lübnan ve bölgesel güvenlik konuları ele alındı.

Görüşmenin ardından dört ülke, bölgesel barış ve güvenlik alanında iş birliğini artırmak için diplomatik temasları sürdürme konusunda anlaştı.

DÜNYA BASINI NE DEDİ?

İngiltere merkezli Reuters haber ajansı, Tahran'daki görüşmeleri Orta Doğu'da yeni bir askeri tırmanışın önlenmesine yönelik diplomatik girişimler kapsamında ele aldı.

Toplantının Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını artırdığı ve ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden yükseldiği bir dönemde gerçekleştiğini aktardı.

Reuters'a konuşan kaynaklara göre Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na taraf Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın İran ile gerçekleştirdiği temaslar, Washington ile Tahran arasında yeniden müzakere kanallarının açılmasına yönelik çabaların parçası.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı da görüşmelerin amacını askeri gerilimin yeniden tırmanmasını önlemek ve diplomatik çözüm yollarını güçlendirmek olarak açıkladı.

REUTERS'A KONUŞAN İRANLI YETKİLİDEN NÜKLEER AÇIKLAMASI

Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Mekke İttifakı üyeleriyle yapılan görüşmelerde İran'ın nükleer programının ele alınmadığını dile getirdi.

Yetkili, ABD'nin savaşı sona erdirmeye yönelik taleplere cevap vermesine kadar Tahran yönetiminin nükleer programını müzakere etmeyeceğini ifade etti.

TAHRAN ZİRVESİ KÖRFEZ BORSALARINI HAREKETLENDİRDİ

Reuters'ın 26 Ekim tarihli piyasa haberine göre Tahran'daki diplomatik temasların ardından Körfez borsalarında yükseliş yaşandı.

Suudi Arabistan'ın gösterge hisse senedi endeksi yüzde 3,4 değer kazanarak son 13 ayın en güçlü günlük yükselişini kaydetti.

Katar borsasında yüzde 2,8 artış görülürken Dubai ve Abu Dabi piyasaları da günü yükselişle tamamladı.

Ajans, piyasalardaki hareketliliği ABD ile İran arasındaki gerilimin azaltılabileceğine yönelik beklentilerle ilişkilendirdi.

AP: DÖRT ÜLKE GÖRÜŞMELERE DEVAM EDECEK

ABD merkezli Associated Press (AP), toplantıyı İran ile ABD ve İsrail arasında yeni bir savaşın başlamasını önlemeye yönelik diplomatik temaslar çerçevesinde aktardı:

"Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve İran, bölgesel barış ve güvenlik başta olmak üzere iş birliğini genişletmek için görüşmeleri sürdürme kararı aldı."

AP, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın İslam ülkeleri arasındaki iş birliğini güçlendirmeye, anlaşmazlıkları çözmeye ve ortak imkanları daha etkin kullanmaya yönelik girişimlere destek verdiğini de yazdı.

Ayrıca Katar'ın arabulucularının ABD ile koordinasyon halinde Tahran'a gittiği de ileri sürdü.

EL CEZİRE: SON AYLARIN EN ÜST DÜZEY TEMASLARINDAN BİRİ

Katar merkezli El Cezire, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan temsilcilerinin Tahran ziyaretini son aylarda İran'da gerçekleştirilen en üst düzey diplomatik temaslardan biri olarak değerlendirdi.

El Cezire'nin Tahran muhabiri Maziar Motamedi, görüşmelerin ABD ile İran arasında yeni bir askeri çatışmanın önlenmesi ve Yemen'deki gerilimin azaltılması amacıyla yapıldığını aktardı.

Haberde Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na taraf üç ülkenin İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ve Muhsin Rezai ile bir araya gelmesinin, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yeniden yükseldiği döneme denk geldiği anlatıldı.

ARAB NEWS: TAHRAN'I MEKKE'YE YAKLAŞTIRMAK İÇİN SON GİRİŞİM

Suudi Arabistan merkezli Arab News gazetesi, Savunma Bakanı Halid bin Selman'ın İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmesine geniş yer ayırdı.

Gazete, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı yetkililerine dayanarak ziyaretin bölgesel gerilimi düşürmek, diyaloğu teşvik etmek ve Katar ile Pakistan'ın arabuluculuk girişimlerini desteklemek amacıyla yapıldığını yazdı.

Arab News Genel Yayın Yönetmeni Faisal J. Abbas ise "Tahran'ı Mekke'ye yaklaştırmak için son girişim" başlıklı köşe yazısında, görüşmeleri yeni bir savaşı önlemeye yönelik son diplomatik girişimlerden biri olarak değerlendirdi.

Abbas, İran ile Mekke Ortak Savunma Anlaşması ülkeleri arasında önemli görüş ayrılıkları bulunduğunu ifade etti.

İran'ın Arap ülkelerinin içişlerine müdahaleden, silahlı gruplara destek vermekten ve deniz ulaşımının güvenliğini tehdit eden faaliyetlerden vazgeçmesi gerektiğini kaydetti.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik yeni bir saldırısının enerji piyasaları, deniz ulaşımı ve bölgesel güvenlik üzerinde ciddi sonuçları olabileceğini de paylaştı.

DAWN: PAKİSTAN'IN ARABULUCULUK ROLÜ

Pakistan'ın Dawn gazetesi, Tahran'daki toplantıyı Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir'in katılımı ve İslam ülkeleri arasındaki güvenlik iş birliği üzerinden ele aldı.

İran devlet medyasına dayandırılan haberde ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının sonuçları, Orta Doğu'daki güvenlik sorunları ve bölgesel iş birliği konularının görüşüldüğü aktarıldı.

Dawn, Pakistan'ın son aylarda Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temasların sürdürülmesi için arabuluculuk girişimlerinde bulunduğunu hatırlattı.

Gazete, Pakistan'ın Türkiye ve Suudi Arabistan ile birlikte Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na taraf olduğunu da okuyucularına aktardı.

İRAN BASINI: GÜVENLİK DIŞ MÜDAHALE OLMADAN SAĞLANMALI

İran'ın Tasnim Haber Ajansı, Tahran'daki dörtlü toplantının Pakistan'ın girişimi ve İran'ın onayıyla gerçekleştirildiğini iddia etti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, toplantıyı bölge ülkelerinin ortak çıkarlarına dayanan bir güvenlik düzeni oluşturma yolunda atılan adım olarak değerlendirdi.

Bekayi'ye göre sürdürülebilir bölgesel güvenliğin sağlanması için ülkeler arasında karşılıklı güven ve iş birliği gerekiyor.

MUHSİN REZAİ: ABD TEHDİTLERİNİN ETKİSİ KALMADI

Toplantıya ev sahipliği yapan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rezai de görüşmenin ardından açıklamalarda bulundu.

Rezai, "Aramızda çok iyi bir toplantı geçti, son derece olumlu bir hava hissettim" dedi.

Bölgesel güvenliğin dış müdahaleler olmadan sağlanması gerektiğini söyleyen İranlı yetkili, "Üzerinde uzlaştığımız sonuç, bölge güvenliğinin içerden gelmesi. Her türlü yabancı müdahaleyi engellemeliyiz" ifadelerini kullandı.

Rezai, "Bu işbirlikleri çok daha önce başlamalıydı. Umuyorum bu ziyaret bir dönüm noktası olur" diye konuştu.

ABD'nin bölgedeki etkisine ilişkin ise "Bu ziyaret gösterdi ki, ABD tehditlerinin dünyada pek etkisi kalmamış; böyle üç büyük ülkenin İran'a gelip bizimle konuşmaları çok anlamlı" dedi.

İRAN'DAN "İSLAMİ NATO" ÖNERİSİ

Tahran'daki dörtlü toplantının ardından İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Üyesi Feda Hüseyin Maliki, İslam ülkeleri arasında ortak bir savunma yapılanması kurulmasını önerdi.

Maliki, " Bölge ülkeleri, özellikle de İslam ülkeleri, tamamen savunma ve askerî nitelik taşıyan bir İslami NATO'nun kurulması yönünde ilerlemeli " dedi.

İranlı milletvekili, "Bu ülkelerin ortak bir tutum sergilemesi özel bir önem taşıyor ve bölgedeki gelişmelere bakışlarının değiştiğini gösterebilir" ifadelerini kullandı.

"İslami NATO" önerisi İranlı milletvekilinin açıklamasında yer alırken dört ülkenin toplantı sonrasında duyurduğu ortak karar, bölgesel barış ve güvenlik alanında görüşmelerin sürdürülmesini kapsadı.

MIDDLE EAST MONITOR: DÖRT ÜLKE ANLAŞTI

İngiltere merkezli Middle East Monitor (MEMO), Tahran'daki toplantının ardından yayımlanan ortak bildiriye yer verdi.

MEMO'nun 27 Ekim tarihli haberine göre Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve İran, bölgesel barış ve güvenlik alanında iş birliğini artırmak amacıyla diyaloğu sürdürme konusunda mutabakata vardı.

İran Dışişleri Bakanlığı, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin de toplantıya katıldığını doğruladı.