Dünya, aynı anda birçok cephede büyüyen krizlerle kritik bir eşikten geçiyor. Rusya-Ukrayna Savaşı, Orta Doğu'daki çatışmalar ve ABD-Çin rekabeti küresel dengeleri sarsarken akıllardaki soru giderek büyüyor: Üçüncü Dünya Savaşı kapıda mı? Yoksa büyük güçler, dünyayı yeniden şekillendirecek yeni bir paylaşım mücadelesine mi hazırlanıyor?
Diplomatik İlişkiler ve Politik Araştırmalar Merkezi (DİPAM) Başkanı Dr. Tolga Sakman, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a yaptığı değerlendirmede, dünyayı bekleyen tehlikelere dikkat çekerek çarpıcı öngörülerde bulundu. Sakman'ın "sonsuz savaş" uyarısı ise dikkat çekti.

ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI'NA MI YAKLAŞIYORUZ?
Dünyanın farklı bölgelerinde eş zamanlı krizler yaşanıyor. Rusya-Ukrayna Savaşı, Orta Doğu'daki çatışmalar ve ABD-Çin rekabeti... Bütün bu gelişmeleri bir arada değerlendirdiğimizde gerçekten Üçüncü Dünya Savaşı'na mı yaklaşıyoruz, yoksa yeni bir güç paylaşımı döneminden mi geçiyoruz?
Dr. Tolga Sakman: Yeni bir krizler dönemine girdiğimizi görüyoruz zaten. Bu krizlerin temelinde aslında sistem krizi yatıyor. Bir süredir nispeten sakin olan küresel denge, iyi ya da kötü kurulmuş olan düzenden kaynaklanıyordu. Bu düzen yetmeyince her bölge ve yükselen güçler arasında yeni krizlerin çıkması olağan. Çünkü bu rekabet alanı da genişledi. Bir önceki düzenin kurulması aşamasında yaşanan gerçeklik, bugünkü olguları karşılamıyor. Bu sebeple öncelikle herkesin gücünü yeniden gösterdiği ve test ettiği, hemen arkasından da yeni kurulacak düzende kendi istek ve ihtiyaçlarına göre bir adımın atılması için bu krizler inşa edildi.
Tüm bu kriz ve çatışmaların doğrudan bir dünya savaşına dönüşeceğini düşünmek şu an için erken. Çünkü küresel anlamda coğrafyalar, ideolojiler, güçler, inanışlar gibi temel normlarda bir bütünleşme ve zıtlık, temel formatta oluşmadı. Ama bu gerilimler ve krizler çözümsüz kalmaya devam ettikçe her biri diğerinin üzerine yığılmaya devam edecek ve bu, çözümsüzlükler çağını başlatacak. Bu da sonsuz savaş riskini ortaya çıkarır. Sonsuz savaş dediğimizde, aslında her savaşın bir şekilde biteceğini bildiğimizden, büyük anlaşmalara giden yolu kastediyoruz.

İsrail, İran ve ABD arasındaki gerilim Orta Doğu'nun sınırlarını aşabilecek bir noktaya geldi mi?
Dr. Tolga Sakman: Bu savaş, zaten hemen hemen ilk çıktığı günden itibaren sınırlarını aştı. Özellikle enerji konusu buradaki savaşı çok hızlı şekilde küreselleştirdi ve bir şekilde rekabet alanı hâline getirdi. Bugün İran Savaşı üzerinden konuştuğumuz birçok konu, aslında ya bölge ülkelerini doğrudan ilgilendiren ya da bölge ülkeleriyle ilişkili diğer güçlerle bağlantılı konular oluyor. Hatta Amerika cephesinden baktığımızda bu savaş zaten küresel Amerikan politikasının bir parçası ve bu savaşı atlattıktan sonra devam edecek olan uluslararası politika ve müdahalelerinin bir öncülü.
Şu anda İran konusunu konuşurken siber güvenlik, ticaret anlaşmaları, petrol fiyatı, bölgesel savunma, küresel güvenlik gibi birçok konuyu birlikte konuşuyoruz. Savaşın bu şekilde devam edecek olması, petrol üzerinden Çin, Avrupa ve Amerika gibi ülkeleri çoktan karşı karşıya getirdi. Şu anda önemli olan konu, burası çözülürken yeniden kurulacak olan düzenin ve inşa edilecek olan regülasyonun birkaç aktör tarafından mı yoksa genel olarak dünyanın hayrına mı olacağının takip edilmesidir.

Üçüncü Dünya Savaşı çıkarsa bu savaş, geçmişteki iki dünya savaşından nasıl farklı olur?
Dr. Tolga Sakman: Üçüncü Dünya Savaşı gibi küresel bir çatışma ve gerilim ortamının hibrit formatta gerçekleşeceğine dair zaten bir süredir tartışmalar ve kabuller var. Yani bunun içerisinde sadece cephe savaşından bahsetmiyoruz. Artık cephenin çok daha gerisinde enerji, bilgi, siber, teknoloji, insansız araçlar, gıda gibi savaşın içinde kabul ettiğimiz birçok şeyi göreceğiz.
Bu sebeple bugün yaşanılan, aslında herhangi bir çatışma veya savaşla doğrudan ilgisi olmayan çok farklı krizler, bir şekilde bu tip bir küresel gerilimin parçası olarak görülüyor veya bu ihtimal masada tutuluyor. Bu tip küresel bir savaşta nükleer konusunu uzunca bir zamandır aklımıza getirmez ve konuşmazdık. Fakat son zamanlarda o kadar çok dile getirildi ki Rusya'dan Hindistan'a, Amerika'dan Avrupa'ya kadar nükleer silahların sadece caydırmak için tutulan mekanizmalar değil, kullanılmaya hazır birer mühimmat olduğu fikri yeniden gündeme geldi. Öyle bir savaşın içerisinde bu kartın da yer alma ihtimalini düşünmek bile ürkütücü.

Son olarak, önümüzdeki 1-2 yıl için dünyaya ilişkin en kritik öngörünüz nedir?
Dr. Tolga Sakman: 1-2 yıl içerisinde çok büyük küresel bir çatışma veya gerilim beklemek için elimizde somut bir veri yok. Ama mevcutta bulunan gerilimlerin bir şekilde devam edeceği, çatışmaların süreceği aşikâr. Hatta bu yeni düzen kurma çabası, belirli coğrafyalarda siyasi krizlere neden olacak gibi görünüyor. Bunun içerisinde aslında bir süredir her türlü gerilimden uzak, kalkınmış devletlerin de olduğunu tahmin edebiliriz. Avrupa'nın yavaş yavaş böyle bir gerilime hazırlanması, doğrudan bu sebeple olmasa bile, göreceğimiz en kritik gelişme olacak.
Bunun yanında dondurulmuş krizlerin de yavaş yavaş yeniden kendini gösterme ihtimali var bu süre zarfında. Dünyanın her yerindeki bu dondurulmuş krizler, zaten başka krizlerin etkisiyle harekete geçeceği zamanı bekler. Şu anda o noktaya çok hazır ve yakınız.







Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…