Fon soruşturmasında yatırımcıların hakları ve ödeme süreci

Tasfiye süreci SPK gözetiminde yürütülüyor

Sermaye piyasalarında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin soruşturma ve incelemeler kapsamında, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine karar verildi.

SPK’nın 23 Eylül tarihli açıklamasına göre, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kayıtlarında söz konusu fonlardaki tekil yatırımcı sayısı 455 bin 758 olarak belirlendi.

Tasfiyeye ilişkin düzenlemede, yatırımcıların haklarının korunması, fon malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve fon kayıp ve zararlarının sorumlulardan tahsil edilerek yatırımcılara ödenmesi amaçlanıyor.

22 Ekim 2026’da TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun, SPK’nın 17 Eylül tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve kanunun yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış fonları kapsıyor. Düzenleme, diğer yatırım fonları için genel veya sürekli bir tasfiye rejimi oluşturmuyor.

Kanuna göre tasfiye işlemleri SPK’nın gözetim ve denetiminde, bu iş için görevlendirilen kuruluşlar tarafından yürütülecek. Fon varlıklarının belirlenmesi, nakde çevrilmesi, değerleme esasları, yatırımcıların hak sahipliğinin tespiti ve ödeme aşamalarına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi de SPK’da bulunuyor.

Yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabilecek

SPK, 1 Ekim 2026 tarihli duyurusunda, tasfiye süreci devam eden belirli fonlarda mutabakat işlemleri tamamlanan yatırımcılara nihai tasfiye tutarından mahsup edilmek üzere ara ödeme yapılacağını bildirdi.

Duyuruya göre, ara ödemelerin hesaplanmasında MKK tarafından her bir hak sahibi için belirlenecek net yatırım tutarları esas alınacak. Her yatırımcıya, her bir fon için ayrı ayrı olmak üzere yapılacak ara ödeme 1 milyon lirayı aşmayacak.

Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılar için bu tutar, 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1 milyon lira ara ödeme öngörülüyor. Ödemelerin öncelikle para piyasası fonlarından başlanarak uygulanması kararlaştırıldı.

Ara ödeme, yatırımcının nihai olarak alacağı tutarın kesinleştiği anlamına gelmiyor. Ödeme, tasfiye sonucunda hak kazanılacak nihai tutardan mahsup edilecek. Ayrıca ara ödeme karşılığında yatırımcının fon katılma payları iade edilmeyecek; bu paylar nihai tasfiye ödemeleri sırasında iade edilecek.

Burada önemli nokta, 1 milyon liralık sınırın her yatırımcıya bütün fonlar için toplu olarak uygulanmaması, duyuruda belirtildiği üzere her fon bakımından ayrı değerlendirilmesi.

Yatırımcıların hak sahipliği nasıl belirlenecek?

Düzenlemeye göre, fon pay sahipliği tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında tespit edilecek.

Fonların temerrüde düşmesi veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen bazı alım talimatları da düzenlemenin kapsamına alındı. Buna göre, 17 Eylül 2026 ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’na (TEFAS) iletilmesine rağmen gerçekleştirilemeyen talimatlar nedeniyle katılma payları bloke edilen yatırımcıların da belirlenen koşullar çerçevesinde tasfiye kapsamında fon pay sahibi olarak değerlendirilmesi öngörülüyor.

Kanunla ayrıca MKK, Takasbank, Borsa İstanbul, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları ve ilgili kamu kurumlarının, düzenlemenin uygulanması için gerekli bilgi ve belgeleri yetkili kurumlara sağlaması hükme bağlandı.

Bu mekanizma, yatırımcıların hak sahipliğinin kayıtlar üzerinden tespit edilmesi ve ödeme hesaplamalarının belirli bir temele dayandırılması açısından önem taşıyor.

Fon varlıkları yeterli olmazsa ne olacak?

Tasfiye sürecinde yatırımcılara yapılabilecek ödemeler, fon varlıklarının ve geri kazanılabilen tutarların durumuyla bağlantılı olacak.

Kanuna göre, tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarlar, fonun yönetimi ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dahil edilecek. Tasfiye tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak.

Dağıtılabilir nakdin, düzenlemede hesaplanan net yatırım tutarlarını veya ara ödeme tutarlarını karşılamaya yetmemesi halinde SPK, mevcut kaynağın mümkün olan en fazla sayıda fon pay sahibine ulaşması amacıyla ödeme yöntemini belirleyebilecek. Bu kapsamda net yatırım tutarı en düşük yatırımcıdan başlanarak ödeme yapılması veya tüm yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenmesi seçenekleri düzenlemede yer alıyor.

Dolayısıyla ara ödeme sınırının bulunması, tüm yatırımcıların nihai zararlarının tamamının karşılanacağının garantisi olarak değerlendirilmemeli. Nihai ödeme, tasfiye kapsamında elde edilen kaynaklar ve mevzuatta belirlenen hesaplama esasları doğrultusunda şekillenecek.

Yatırımcıların hukuki hakları neler?

Yatırımcıların tasfiye kapsamında ödeme alması ile yatırım zararlarının hukuki yollarla tazmin edilmesi birbirinden farklı süreçler.

Yatırımcılar öncelikle hesap ve fon kayıtlarını kontrol ederek hak sahipliği bilgilerinin doğruluğunu teyit etmeli. Alım-satım talimatları, hesap ekstreleri ve fon işlemlerine ilişkin belgelerin saklanması da olası uyuşmazlıklarda önem taşıyor.

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) ise sermaye piyasası mevzuatında belirlenen koşullar çerçevesinde faaliyet gösteriyor. Bu nedenle YTM’nin varlığı, yatırım fonlarında meydana gelen her türlü değer kaybının veya yatırım zararının otomatik olarak karşılanacağı anlamına gelmiyor. Hangi mekanizmanın uygulanacağı, olayın niteliğine ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekiyor.

Yatırımcıların hak kaybı yaşadıklarını düşünmeleri halinde SPK’nın ve ilgili kuruluşların resmî duyurularını takip etmeleri, gerektiğinde hukuki destek almaları önem taşıyor.

Yatırımcılar hangi açıklamaları takip etmeli?

Tasfiye sürecinde yatırımcıların öncelikle SPK’nın ödeme takvimi, hak sahipliği tespiti, mutabakat işlemleri ve nihai tasfiye hesaplamalarına ilişkin açıklamalarını izlemesi gerekiyor.

MKK kayıtları ile yatırımcıların hesap bilgilerinin uyumlu olması, ödeme sürecinin sağlıklı yürütülmesi bakımından önem taşıyor. Yatırımcıların resmî olarak açıklanmamış ödeme tarihleri veya tutarları hakkında kesin bilgi varmış gibi hareket etmemesi gerekiyor.