Türkiye’de ücretlerdeki artış ile temel ihtiyaçların maliyeti arasındaki fark, vatandaşın gelir ve gider dengesini ortaya koyan göstergeler arasında yer alıyor. Net asgari ücret 2024’te 17 bin 2 lira 12 kuruş, 2025’te 22 bin 104 lira 67 kuruş, 2026’da ise 28 bin 75 lira 50 kuruş oldu. Böylece net asgari ücretin nominal tutarı iki yılda yüzde 65,1 arttı.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) Eylül 2026 verilerine göre yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,73 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde gıda ve alkolsüz içeceklerde fiyatlar yüzde 27,62, ulaştırmada yüzde 35,10, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtları kapsayan grupta yüzde 39,99 arttı.
Gıda harcaması asgari ücreti aştı
Gıda harcamalarındaki değişim, gelir ile temel ihtiyaç maliyeti arasındaki farkın görüldüğü kalemlerden biri oldu. TÜRK-İŞ’in dört kişilik bir ailenin aylık gıda ihtiyacına yönelik hesaplamasına göre harcama tutarı Aralık 2024’te 21 bin 83 lira 28 kuruş, Aralık 2025’te 30 bin 143 lira 75 kuruş olarak hesaplandı. Eylül 2026’da ise bu tutar 37 bin 800 lira 92 kuruşa yükseldi.
Böylece söz konusu gıda harcaması tutarı Aralık 2024’ten Eylül 2026’ya yaklaşık yüzde 79,3 arttı. Aynı dönemde net asgari ücretin nominal artışı yüzde 65,1 oldu.
Eylül 2026’da dört kişilik bir ailenin hesaplanan aylık gıda harcaması, net asgari ücretten 9 bin 725 lira 42 kuruş fazlaydı. Gıda harcaması net asgari ücretin yaklaşık 1,35 katına karşılık geldi.
Bu karşılaştırmada asgari ücretin tek çalışanın gelirini, TÜRK-İŞ’in açıkladığı gıda harcamasının ise Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin beslenme maliyetini ifade ettiği dikkate alınıyor. TÜRK-İŞ, Eylül 2026 için yıllık mutfak enflasyonunu yüzde 35,14 olarak açıkladı.
Ulaşım harcamalarında yıllık artış yüzde 35,10
Ulaşım, işe ve okula gidiş geliş başta olmak üzere günlük yaşamın düzenli harcama kalemleri arasında bulunuyor. TÜİK verilerine göre ulaştırma grubundaki fiyatlar Eylül 2026’da bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 35,10 arttı. Aynı dönemde genel tüketici enflasyonu yüzde 29,73 oldu.
Ulaştırma grubundaki yıllık fiyat artışı, genel enflasyonun 5,37 puan üzerinde gerçekleşti. Bu grup toplu taşımanın yanı sıra farklı ulaşım kalemlerini de kapsadığı için oran, yalnızca otobüs, metro veya diğer toplu taşıma ücretlerindeki artışı göstermiyor.
Ulaşım giderinin vatandaşın bütçesindeki tutarı, kullanılan ulaşım araçlarına ve yolculuk sıklığına göre değişiyor. Fiyat endeksindeki artış, ulaşım grubundaki genel fiyat değişimini gösterirken her hanenin aylık ulaşım giderindeki artış aynı oranda gerçekleşmeyebiliyor.
Konut ve barınma giderleri genel enflasyonu geçti
Konut giderlerinde kira, elektrik, su, doğal gaz ve diğer enerji harcamaları hane bütçesinin temel kalemlerini oluşturuyor. TÜİK’in Eylül 2026 verilerine göre konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki yıllık fiyat artışı yüzde 39,99 oldu.
Bu oran, aynı dönemdeki yüzde 29,73’lük genel enflasyonun 10,26 puan üzerinde gerçekleşti. Söz konusu gruptaki fiyat artışı, gıda ve ulaştırma gruplarındaki yıllık artış oranlarını da aştı.
Konut grubundaki veri yalnızca kira fiyatlarını değil, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtları da kapsıyor. Bu nedenle yüzde 39,99’luk artış, doğrudan kira artış oranı olarak değerlendirilmiyor. Kiracılar ile kendi evinde yaşayanların barınma giderleri de kira ödemesi ve enerji tüketimi gibi kalemlere bağlı olarak farklılaşıyor.
Gelir ve gider karşılaştırması ne gösteriyor?
2024’ten 2026’ya net asgari ücretin nominal tutarı yüzde 65,1 artarken, TÜRK-İŞ’in dört kişilik bir aile için hesapladığı aylık gıda harcaması Aralık 2024’ten Eylül 2026’ya yaklaşık yüzde 79,3 yükseldi. Eylül 2026’da ulaştırma ve konut gruplarındaki yıllık fiyat artışları da genel enflasyonun üzerinde kaydedildi.
TÜRK-İŞ’in Eylül 2026 araştırmasında dört kişilik bir ailenin gıda harcaması 37 bin 800 lira 92 kuruş, gıda dışındaki temel ihtiyaçları da kapsayan yoksulluk sınırı 123 bin 130 lira, bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti ise 48 bin 884 lira 82 kuruş olarak hesaplandı.
Bu tutarlara göre bekâr bir çalışanın hesaplanan aylık yaşama maliyeti, net asgari ücretten 20 bin 809 lira 32 kuruş; dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması ise 9 bin 725 lira 42 kuruş daha yüksek oldu. Yoksulluk sınırı, gıda harcamasının yanı sıra konut, ulaşım, giyim, eğitim ve sağlık gibi diğer temel ihtiyaçları da içeriyor.
Veriler, ücret tutarı ile temel ihtiyaçların hesaplanan maliyeti arasındaki farkı ortaya koyuyor. Gıda harcamasının tek başına net asgari ücreti aşması ve konut ile ulaşım gruplarındaki fiyat artışlarının genel enflasyonun üzerinde gerçekleşmesi, vatandaşın bütçesinde gelir kadar temel giderlerin de belirleyici olduğunu gösteriyor.
Hane bütçesinde temel giderlerin payı öne çıkıyor
Ücretlerdeki artış ile temel ihtiyaçların maliyeti birlikte değerlendirildiğinde, hane bütçesinin yalnızca gelir düzeyine göre şekillenmediği görülüyor. Gıda harcamalarının yanı sıra ulaşım ve barınma giderlerindeki fiyat değişimleri de aylık harcamaların toplamını etkiliyor.
Eylül 2026 verileri, dört kişilik bir ailenin hesaplanan aylık gıda harcamasının net asgari ücreti aştığını, konut ve ulaştırma gruplarındaki yıllık fiyat artışlarının ise genel enflasyonun üzerinde gerçekleştiğini ortaya koydu. Böylece gelir ile temel giderler arasındaki denge, vatandaşın günlük yaşam maliyetini değerlendirmede öne çıkan başlıklardan biri oldu.
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…