Genç Türk bilim insanı ALS’ye umut olacak ilaç üzerinde çalışıyor: Stephen Hawking’in hastalığına çare arıyor

ALS hastalığında yapısı bozularak sinirleri etkileyen proteinin üretimini engelleyecek yeni bir ilaç geliştirmek için çalışan Doç. Dr. Belgin Sever, vaka sayıları her yıl artan bu hastalığa umut olmaya hazırlanıyor.

Doç. Dr. Sever’in çalışmaları L’Oréal Vakfı ile UNESCO iş birliğinde düzenlenen “Bilim Kadınları İçin Programı”nda desteğe layık görüldü.

NASIL BİR HASTALIK?

ALS (amyotrofik lateral skleroz) , hareketi kontrol eden motor sinir hücrelerinin zaman içinde hasar görmesiyle ilerliyor. Kaslarda güçsüzlükle başlayan hastalık, ilerleyen aşamalarda konuşma, yutma ve zamanla nefes almayı sağlayan kasları kontrol eden sinir hücrelerini etkileyebiliyor. Hastalığın kesin sebebi bilinmiyor.

Vakaların yaklaşık yüzde 10’u ailesel, yüzde 90’ının çevresel faktörlere bağlı olarak ortaya çıktığı kabul ediliyor. Nadir bir hastalık olduğu için çok az sayıda ilacın bulunduğu alanda tedavi çalışmaları da kısıtlı olarak yürütülüyor.

JAPONYA’DAN TÜRKİYE’YE BİLİM KÖPRÜSÜ

Japan Society for the Promotion of Science (JSPS) bursuyla gittiği Japonya’da ALS üzerinde çalışmaya karar veren Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Belgin Sever, bu alandaki az sayıdaki tedaviye katkıda bulunmayı hedefliyor.

Japonya’daki laboratuvarda hâlihazırda kullanılmakta olan bir ilacın etkilerini artırmanın formüllerini geliştirmeye çalışan Doç. Dr. Sever, burada edindiği bilgi ve tecrübeyi Türkiye’ye taşıdı. Çalışması hakkında bilgi veren Doç. Dr. Sever, “Hücrelerimiz normal çalışırken bazı zararlı moleküller oluşabilir. Bunlar fazla miktarda olduğunda hücrelere zarar verir. ALS’de de böyle bir durum oluyor.

Hücrelerde mutant SOD1 proteini birikiyor. Çalışmalarımızda mevcut bir ilacın yapısından yola çıkarak bu proteini hedefleyen yeni moleküller tasarlayacağız. Bilgisayar destekli yöntemlerle yaklaşık 100 molekülün hedef proteine bağlanma özelliklerini inceleyerek en umut verici görülen adayları daha sonra laboratuvarda sentezleyeceğiz. Ardından bu moleküllerin sinir hücrelerinde antioksidan etkileri ve zararlı protein birikimini önleme potansiyellerini araştıracağız” değerlendirmesini yaptı.

Japonya’daki üniversitesi ile bilgi alışverişini devam ettirdiklerini söyleyen Doç. Dr. Sever “Zaten bu, birçok üniversitenin de içinde bulunacağı çok merkezli bir çalışma olacak” dedi.

250 BİN KİŞİNİN HASTALIĞINA TÜRKİYE’DEN UMUT

Dünya genelinde yaklaşık 250 bin ALS hastası bulunuyor. Bilim insanları hastalığın mekanizmalarını daha iyi anlamaya çalışıyor.Doç. Dr. Sever’in araştırması, çabaya Türkiye’den verilen desteklerden biri olarak öne çıkıyor.

Doç. Dr. Belgin Sever, ALS ile ilgili ilaç geliştirme çalışmaları nedeniyle bu yıl 24. yapılan “Bilim Kadınları İçin Programı”nda desteğe layık görüldü. L’Oréal Vakfı ile UNESCO iş birliğinde başlatılan program, bugüne kadar dünya genelinde 5 binden fazla kadın bilim insanını destekledi. Uluslararası Mükemmellik Ödülü’ne layık görülen 142 bilim insanından 7’si daha sonra Nobel Ödülü kazandı. L’Oréal, Türkiye’de bugüne kadar desteklediği bilim kadını sayısını 132’ye çıkardı.