İki yıldız çarpıştı, uzaya altın saçıldı! Bilim insanlarından şaşırtan keşif

Bilim insanları, Samanyolu'nda yaklaşık 20 yıldır kaynağı belirlenemeyen gizemli gama ışınlarının, altın ve platin gibi değerli metallerin oluşumunu sağlayan iki nötron yıldızının çarpışmasından kaynaklanabileceğini keşfetti.

20 YILLIK GİZEMİN PERDESİ ARALANIYOR

HESS J1507−622 adı verilen gizemli enerji kaynağı, 2006-2007 yıllarında Namibya'daki High Energy Stereoscopic System (HESS) teleskopları tarafından tespit edildi.

Ancak gökbilimciler, kaynaktan yayılan gama ışınlarının nedenini bugüne kadar kesin olarak açıklayamadı.

Üstelik söz konusu bölgede, gama ışınlarına eşlik etmesi beklenen radyo dalgaları veya X-ışınları gibi daha düşük enerjili izlere rastlanmadı.

Enerji kaynağının Samanyolu'ndaki yıldızların büyük bölümünün bulunduğu galaktik düzlemden uzakta yer alması da gizemi derinleştirdi.

UZAYDA ALTIN NASIL OLUŞUYOR?

Bilim insanlarının üzerinde durduğu yeni senaryoya göre gizemli ışınların arkasında, iki nötron yıldızının birleşmesiyle meydana gelen devasa bir kozmik çarpışma bulunuyor.

Kilonova olarak adlandırılan bu olaylarda, birbirinin çevresinde dönen iki nötron yıldızı zamanla enerji kaybederek birbirine yaklaşıyor ve sonunda çarpışıyor.

Çarpışmanın ardından uzaya büyük miktarda enerji ve nötron bakımından zengin madde saçılıyor.

Bu sırada gerçekleşen nükleer tepkimeler, altın ve platin gibi ağır elementlerin oluşmasına imkan sağlıyor.

Söz konusu nedenle nötron yıldızı birleşmeleri, bilim dünyasında kozmik "altın fabrikaları" olarak anılmakta.

SAMANYOLU'NDA BİR İLK OLABİLİR

Araştırmacılar, HESS J1507−622 kaynağının özelliklerini açıklamak amacıyla bir kilonova kalıntısının matematiksel modelini oluşturdu.

Modelde çarpışmanın yaşı, uzaklığı, açığa çıkan enerji, uzaya fırlatılan madde miktarı ve bu maddenin genişleme hızı gibi unsurlar hesaplandı.

Elde edilen sonuçlar, teleskoplarla gözlemlenen gama ışını verileriyle karşılaştırıldı.

Bilim insanları, kilonova kalıntısı modelinin gözlemlenen yüksek enerjili ışımayı açıklayabildiğini tespit etti.

"1000 YILDAN DAHA GENÇ"

Henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen ve arXiv platformunda yayımlanan araştırmada, kalıntının yaşıyla ilgili önemli bir tahmine de yer verildi:

Önemli bir husus olarak analizimiz, 1000 yıldan daha genç bir kilonova kalıntısına işaret ediyor"

ALTIN FABRİKASININ SIRRI ÇÖZÜLECEK Mİ?

Bilim insanları, iki nötron yıldızının birleşmesinden önce galaktik düzlemin dışına savrulmuş olabileceği ihtimali üzerinde de duruyor.

Paylaşılan senaryo, gizemli gama ışını kaynağının Samanyolu'nun ana düzleminden uzakta bulunmasını açıklayabilir.

Ancak araştırmacılar, söz konusu enerji kaynağının kesin olarak bir kilonova kalıntısı olduğunu henüz doğrulamadı.

Yeni bulguların ilerleyen gözlemlerle desteklenmesi halinde, Samanyolu'ndaki ilk kilonova kalıntısı tespit edilmiş olacak ve evrendeki ağır elementlerin oluşum süreçlerine ilişkin yeni bilgiler elde edilebilecek.