İspanya'da toplum içinde öpüşmek günlük yaşamın kabul gören parçası olarak görülüyor

İspanya 'da öpüşen kişiler, her yerde karşınıza çıkar. Tanıdık birinin yanağına kondurulan öpücükler de, romantik olanlar da.. İşlek bir caddede durup öpüşmeye başlayan orta yaşlı bir çiftin arkasında takılıp kaldığım oldu. Güneşle yıkanan parklarda öpüşen gençleri gördüğümde içimi bir nostalji hissi kapladı. Valencia'daki Las Fallas festivalinde havai fişekler patlarken, birbirine sokulmuş, keyfi yerinde insanların arasından zar zor sıyrılıp geçtiğimi hatırlıyorum. Hatta muhasebecim bile e-postalarını "besos" (öpücükler) ifadesiyle bitiriyor. İspanya 'da altı yıldan fazla yaşadıktan sonra, toplum içinde sergilenen bu sevgi gösterilerine ben artık alıştım. Ancak Japonya seyahatinden Valencia'ya dönen bir arkadaşım için bu dikkat çekici bir durumda.Tren istasyonundan dışarı adımını attığında, bir bankta öpüşen bir çiftle karşılaştı. Toplum içinde sevgi gösterilerinin çok daha nadir olduğu bir ülkede geçirdiği sürenin ardından, bu manzara bir rahatlama hissi uyandırdı. "Evimdeyim" diye düşündü.Bu durum beni düşündürdü. İspanya gerçekten bir "öpüşme ülkesi" mi? Toplum içinde sergilenen bu sevgi gösterileri bize ülkenin kültürü, tarihi ve yakınlığa dair tutumları hakkında neler söylüyor?

Bunun bir açıklaması, İspanyolların kamusal alanları kullanma biçiminde yatıyor olabilir. Ülkenin pek çok yerinde günlük yaşam dışarıda, hareketli caddelerde, kafelerde ve parklarda geçiyor.Warwick Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, İspanya'nın yeni tanışılan kişilerle etkileşimde en az kişisel alana ihtiyaç duyan ülkeler arasında yer aldığını ortaya koydu. Bu oran, Akdeniz'deki komşuları Yunanistan, İtalya ve Portekiz'den bile daha düşük. Bu eğilim, İspanya'nın cıvıl cıvıl meydanlarında açıkça görülüyor. Burada teraslar, güneşin altında omuz omuza oturup bira yudumlayan arkadaşlarla dolup taşıyor.Madrid Complutense Üniversitesi'nden sosyoloji profesörü Amparo Lasén, İspanyolların kuzey Avrupalılara kıyasla fiziksel yakınlıklarını gösterme konusunda daha dışa dönük olduklarını belirtiyor. Lasén, "İskandinav ülkeleri veya İngiltere ile kıyasladığınızda aradaki fark daha belirgin hale geliyor" diyor.Belki de mesele İspanyolların diğer insanlardan daha sevgi dolu olmaları değil, sevgilerini gösterme konusunda kendilerini daha rahat hissetmeleri. Kamusal alanda öpüşmek, mutlaka büyük ve romantik bir jest anlamına gelmiyor ve günlük yaşamın doğal ve kabul görmüş bir parçası. Yaşam koşulları da bunda bir rol oynuyor olabilir. İspanya nüfusunun yaklaşık %65'i apartman dairelerinde yaşıyor ki bu, Avrupa Birliği içindeki en yüksek oran. Bir taraftan da hızla yükselen konut fiyatları, genç yetişkinlerin ailelerinin evinden ayrılıp kendi başlarına yaşamaya başlamalarını giderek zorlaştırıyor. Lasén, evdeki mahremiyet eksikliğinin, özel anları kamusal alanlara taşıyabileceğini belirtiyor. "İspanya'da bir konut krizi yaşıyoruz. Bu da arkadaşlarımızla evlerimizde buluşmak yerine dışarıda, barlarda veya restoranlarda görüşmeye daha alışkın olduğumuz anlamına geliyor" diyor. Lasén, çiftlerin baş başa kalabilmek için gözlerden uzak bir bank aramak zorunda kaldıklarını ekliyor.Ancak Lasén'e göre, kamusal alanda sergilenen bu yakınlığın temel nedeni konut krizi değil. Asıl önemlisi, ülkenin bu tür davranışlara karşı sergilediği rahat tutum. "Kimse size ters ters bakmıyorsa ya da siz buna aldırış etmiyorsanız, bu durum kamusal alanda bu tür bir yakınlık sergilemeyi kolaylaştırıyor" diye açıklıyor.Ülke dışında yaşadıktan üç yıl önce ailesinin yanına geri dönen 28 yaşındaki Isabel Nieto Tous, mahremiyetin kısıtlı olduğu durumlarda flört etmenin ne kadar tuhaf olabileceğini iyi biliyor. "Aileme başkalarının evlerinde kaldığımı söylemek istemiyordum çünkü bu biraz tuhaf kaçabilirdi, bu yüzden onlara bir arkadaşımda kaldığımı söylüyordum" diyor.Japonya, Fransa, Almanya ve Tunus'ta yaşamış olan Tous, İspanya'da flört etme biçiminin farklı olduğuna, daha en başından itibaren anında bir sıcaklık hissedildiğine dikkat çekiyor. "İnsanlar çok çabuk yakınlaşıyor ve birbirlerine dokunmaya başlıyorlar. Belki henüz tam olarak tanımlanmamış bir ilişki içindesiniz. Biriyle sadece iki kez buluşmuşsunuz ama şimdiden el ele tutuşuyor ve birbirinize oldukça yakın davranıyorsunuz" diyor.

"Bence toplum içinde öpüşmek genel olarak oldukça kabul gören bir durum" diye ekliyor: "İç mekan ya da dış mekan ayrımı yok. İnsanlar özel alanlarındaki davranışlarını kamusal alanda da sergiliyorlar."Günümüzde İspanya'da kamusal alanda sevgi gösterilerinde bulunmak alışıldık bir manzara olsa da cinselliğin dışa vurumu bir zamanlar sıkı bir denetim altındaydı. Francisco Franco diktatörlüğü döneminde (1939-1975), muhafazakar Katolik değerler ve kısıtlayıcı yasalar kamusal davranışları şekillendiriyor, eşcinsellik suç sayılıyor ve insanların toplum içinde birbirlerine sevgi göstermeleri denetim altında tutuluyordu. Hatta çiftlere, toplum içinde öpüştükleri için para cezası bile kesilebiliyordu.Franco'nun 1975'teki ölümünün ardından İspanya, köklü bir kültürel dönüşüm yaşadı. Madrid'de, "La Movida Madrileña" olarak bilinen coşkulu karşı kültür hareketi özgürlüğü ve kendini ifade etmeyi yüceltirken, Pedro Almodóvar gibi sinemacılar geçmişin muhafazakar değerlerine meydan okuyordu. Bu hareket güçlendikçe, sevgi gösterileri ve cinsellik kamusal yaşamda giderek daha görünür hale geldi.Ancak bu büyük değişim kendiliğinden gerçekleşmedi. LGBT aktivistleri, daha açık ve hoşgörülü bir toplumun önünü açmak için onlarca yıl mücadele ettiler. Bu süreçteki dönüm noktalarından biri, 23 Şubat 1987'de Madrid'de yapılan bir protestoydu. Bir yıl önce iki kadın, Madrid'deki Puerta del Sol meydanında öpüştükleri gerekçesiyle tutuklanmış ve "Escándalo Público" (Kamu Skandalı) yasası uyarınca iki gün boyunca gözaltında tutulmuşlardı.Gözaltına alınmaları, yerel kampanya gruplarını davaya dikkat çekmek için toplu bir öpüşme eylemi düzenlemeye teşvik etti. O yıldan 1990'lara kadar Madrid'deki her Onur Yürüyüşü Puerta del Sol'da bir öpüşmeyle sona erdi. Sokakta öpüşmek güçlü bir barışçıl protesto eylemi haline geldi ve "kamusal alanda skandal hareket" suçu 1988'de kaldırıldı.Bugün, İspanya genelinde halka açık sevgi gösterileri görülebiliyor ama bu özgürlük eşit şekilde yaşanmıyor. Lasén'e göre, halka açık bir bankta öpüşen yaşlı bir çift daha az dikkat çekebilirken, eşcinsel çiftler daha fazla dikkat çekebiliyor. "Herkes ilişkisini göstermekte eşit derecede rahat değil" diye açıklıyor.

Valencia'da daha önce düğün fotoğrafçılığı yapan Paula Furió için öpüşmek, çok daha büyük bir şeyin simgesi: "Hala katedilmesi gereken bir yol var, ancak İspanyol toplumu genel olarak açık fikirli. Öpüşmek, buzdağının görünen kısmı gibi. İspanya'da sahip olabileceğiniz özgürlüğe dair bir fikir veriyor. Bu, bir özgürlük ifadesi."Bu durum, bana Japonya'dan dönen ve bir bankta öpüşen bir çifti gördüğünde büyük bir rahatlama hisseden arkadaşımı anımsattı. Belki de sadece evine döndüğü için değil, samimiyetin görgü kurallarından daha ağır bastığı bir ülkede bulunduğu için mutluydu. Belki de İspanya'da öpüşmeye dair en dikkat çekici unsur artık hiç de dikkat çekici olmaması. Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti.