Kadına yönelik şiddet, yalnızca fiziksel saldırılardan ibaret değil. Psikolojik, ekonomik ve dijital şiddet de kadınların yaşamlarını etkileyen önemli sorunlar arasında yer alıyor. Şiddetle mücadelede hukuki düzenlemelerin yanı sıra kadınların haklarını tanıması, destek mekanizmalarını bilmesi ve ihtiyaç duyduğunda bu mekanizmalara ulaşabilmesi de önem taşıyor.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK), 2024 Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması sorunun farklı boyutlarını ortaya koyuyor. Araştırma kapsamında 15-59 yaş grubundaki 18 bin 275 kadınla görüşüldü. Kadınların yaşamlarının herhangi bir döneminde yüzde 28,2’sinin psikolojik, yüzde 18,3’ünün ekonomik ve yüzde 12,8’inin fiziksel şiddete maruz kaldığı belirlendi.
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de şiddetin paylaşılma biçimi oldu. Eşi veya birlikte olduğu kişinin şiddetine maruz kalan kadınların yüzde 47,7’si yaşadığı son şiddet olayını kimseye anlatmadı. Bu veri, şiddetle mücadelede yalnızca yasal düzenlemelerin değil, güvenli destek ve başvuru yollarının bilinmesinin de önemini ortaya koyuyor.
Kadınlar hangi haklara sahip?
Türkiye’de kadına yönelik şiddetle mücadelede temel yasal düzenlemelerden biri 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun.
Kanun; şiddete uğrayan veya şiddet görme tehlikesi bulunan kadınların yanı sıra çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını da koruma kapsamına alıyor.
Kanun kapsamında alınabilecek tedbirler arasında şiddet uygulayan kişinin evden uzaklaştırılması, korunan kişiye yaklaşmasının ve iletişim araçlarıyla rahatsız etmesinin engellenmesi, geçici koruma, barınma ve maddi yardım bulunuyor.
Şiddet mağdurunun ihtiyacına göre iş yerinin değiştirilmesi, ayrı bir yerleşim yeri belirlenmesi, kimlik ve adres bilgilerinin gizlenmesi veya değiştirilmesi gibi tedbirler de uygulanabiliyor. Kadınlar ayrıca psikolojik, hukuki, mesleki ve sosyal destek hizmetlerinden yararlanabiliyor.
Şiddet başvurusunda bulunmak için yalnızca mağdurun başvurması gerekmiyor. Şiddete tanık olan kişiler de ihbar ve bildirimde bulunabiliyor. Başvurular polis merkezlerine, jandarmaya, savcılıklara, aile mahkemelerine ve ilgili kamu kurumlarına yapılabiliyor.
Yardım istemenin sessiz yolu: tek el işareti
Kadına yönelik şiddetle mücadelede uluslararası alanda bilinirlik kazanan yöntemlerden biri de “Signal for Help” (Yardım İşareti).
Kanada Kadın Vakfı (Canadian Women’s Foundation) tarafından geliştirilen işaret, COVID-19 salgını döneminde ev içi şiddet riskinin artması ve insanların görüntülü görüşmeler yoluyla iletişim kurmasının yaygınlaşması üzerine Nisan 2020’de tanıtıldı.
Evde kalma önlemlerinin uygulandığı dönemde şiddete maruz kalan kişilerin, yanlarında bulunan kişinin fark etmesini istemedikleri durumlarda sessizce yardım talep edebilmesi amaçlandı.
İşaretin yapılması oldukça basit: Kişi önce avucunu karşı tarafa dönük şekilde elini kaldırıyor. Ardından başparmağını avucunun içine doğru katlıyor ve diğer dört parmağını başparmağının üzerine kapatarak yumruk oluşturuyor.
Bu hareket, kişinin konuşmadan destek istediğini ve güvenli biçimde kendisiyle iletişime geçilmesini istediğini anlatıyor.

İşaret nasıl yayıldı, ne anlama geliyor?
İlk olarak görüntülü görüşmelerde kullanılmak üzere geliştirilen yardım işareti, sosyal medya paylaşımları ve uluslararası farkındalık çalışmalarıyla farklı ülkelere yayıldı.
Kanada Kadın Vakfının paylaştığı bilgilere göre işaret, yaklaşık 50 ülkede ve 20 dilde paylaşıldı. Vakfın aktardığı verilere göre Kanada’da her 5 kişiden 2’si işareti tanıyor, her 10 kişiden 1’i ise işareti kullanmış veya kullanıldığını görmüş durumda.
Yardım işareti, doğrudan kolluk kuvvetlerine ulaşan bir acil çağrı kodu değil. Temel amacı, şiddet riski altındaki kişinin güvenli şekilde fark edilmesini ve destek alabilmesini sağlamak.
Bu işareti gören kişilerin öncelikle karşı tarafın güvenliğini gözeterek iletişim kurması, yargılayıcı davranmadan dinlemesi ve ihtiyaç duyduğu desteği kendisinin ifade etmesine imkan tanıması gerekiyor. Acil tehlike bulunması halinde ise kişinin güvenliği dikkate alınarak acil yardım mekanizmalarına başvurulması önem taşıyor.
Türkiye’de kadınlar hangi destek mekanizmalarına ulaşabilir?
Türkiye’de şiddete maruz kalan veya şiddet riski altında bulunan kadınların başvurabileceği çeşitli destek mekanizmaları bulunuyor.
KADES (Kadın Acil Destek Uygulaması), kadınların acil durumlarda kolluk birimlerine ulaşabilmesi amacıyla geliştirildi. Uygulama üzerinden yardım talebi oluşturulabiliyor ve konum bilgisi aracılığıyla müdahale sağlanabiliyor.
ALO 183 Sosyal Destek Hattı ise şiddet, ihmal ve istismar durumlarında başvuru ve destek imkanı sunuyor. Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) de kadınlara hukuki, psikolojik ve sosyal danışmanlık hizmetleri veriyor.
Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ulaşılabiliyor. Kadınlar ayrıca baroların kadın hakları merkezleri ve adli yardım bürolarından hukuki destek alabiliyor.
Hakları bilmek kadar destek yollarını tanımak da önemli
Kadına yönelik şiddetle mücadelede yasal düzenlemelerin varlığı kadar bu düzenlemelerin toplum tarafından bilinmesi ve uygulanabilir destek yollarına erişim de önem taşıyor.
Yardım işareti, şiddete maruz kalan kişilerin seslerini duyurmakta zorlandıkları durumlarda kullanılabilecek araçlardan biri olarak öne çıkıyor. Ancak tek başına yeterli bir koruma yöntemi değil. Toplumsal farkındalık, güvenli müdahale, hukuki destek ve erişilebilir hizmetler mücadelenin diğer önemli unsurlarını oluşturuyor.
Kadınların haklarını bilmesi, şiddet karşısında yalnız olmadıklarını görmesi ve ihtiyaç duyduklarında nereye başvurabileceklerini öğrenmesi, şiddetle mücadelede önemli bir yer tutuyor.







Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…