Kışın D vitamini eksikliği ne zaman başlar? D vitamini eksikliği nasıl giderilir?

Kışın D vitamini eksikliği ne zaman başlar ve bu eksiklik nasıl giderilir? Günlerin kısalmasıyla birlikte güneş ışığına maruz kalma süresi azalırken vücudun D vitamini üretimi de düşebilir.

• Kış aylarında güneş ışığından daha az yararlanılması, D vitamini eksikliği riskini artırabilir. • Sürekli yorgunluk, kas güçsüzlüğü ve kemik ağrıları D vitamini eksikliğinin belirtileri arasında yer alabilir. • Yağlı balıklar, yumurta sarısı ve D vitaminiyle zenginleştirilmiş besinler günlük ihtiyacın karşılanmasına yardımcı olabilir. • D vitamini eksikliğini gidermek için gerektiğinde kan testi yaptırılmalı ve takviyeler doktor önerisiyle kullanılmalıdır.

KIŞIN D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ NE ZAMAN BAŞLAR?

D vitamini, güneş ışığındaki ultraviyole B (UVB) ışınlarının etkisiyle ciltte üretilir.

Sonbahardan itibaren güneş ışınlarının geliş açısının değişmesi, günlerin kısalması ve kapalı alanlarda daha fazla zaman geçirilmesi, vücudun D vitamini üretimini azaltabilir.

Bu nedenle D vitamini eksikliği riski özellikle sonbahar sonu ve kış aylarında artabilir.

Ancak eksikliğin belirli bir ayda başladığını söylemek mümkün değildir.

Yaz boyunca yeterince güneş ışığı alamayan, beslenmesinde D vitamini kaynaklarına az yer veren veya bazı sağlık sorunları nedeniyle vitamin emilimi etkilenen kişilerde eksiklik daha erken ortaya çıkabilir.

Diyetisyen Ersin Özdemir, ‘D vitamini eksikliğinde turşu, yoğurt, kefir ve özellikle mercimek tüketimi ile doğru saatlerde güneşlenmek çok önemli’ diyor.

D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

D vitamini, vücudun kalsiyumu emmesine yardımcı olur ve kemiklerin normal yapısının korunmasında önemli rol oynar.

Sürekli yorgunluk ve halsizlik: Kişi yeterince dinlenmesine rağmen kendisini enerjisiz hissedebilir. Ancak bu belirtiler demir eksikliği, kansızlık, tiroit hastalıkları veya uyku sorunları gibi farklı nedenlerden de kaynaklanabilir.

Kas güçsüzlüğü: Günlük aktivitelerde daha çabuk yorulma, merdiven çıkarken zorlanma veya kaslarda güç azalması görülebilir.

Kemik ağrıları: Özellikle bel, kalça ve bacaklarda hissedilen ağrılar, ciddi ve uzun süreli D vitamini eksikliğinde ortaya çıkabilir.

Kas hassasiyeti ve kramplar: Bazı kişilerde kaslarda hassasiyet veya kramp görülebilir. Ancak bu şikâyetler tek başına D vitamini eksikliği tanısı koymak için yeterli değildir.

Kemik sağlığında bozulma: Uzun süreli ve ciddi eksiklik, yetişkinlerde osteomalazi olarak bilinen kemik mineralizasyonu bozukluğuna yol açabilir. Çocuklarda ise kemik gelişimini etkileyen raşitizm görülebilir.

Bu belirtilerden biri veya birkaçı uzun süredir devam ediyorsa yalnızca vitamin takviyesi kullanmak yerine bir sağlık uzmanına başvurmak gerekir.

D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ NASIL GİDERİLİR?

D vitamini eksikliğinin giderilmesinde beslenme, güneş ışığından uygun şekilde yararlanma ve gerektiğinde takviye kullanımı birlikte değerlendirilir.

Eksikliğin derecesine ve kişinin sağlık durumuna göre uygulanacak yöntem değişebilir.

1. GEREKTİĞİNDE KAN TESTİ YAPTIRIN

D vitamini düzeyini değerlendirmek için kullanılan temel test, kandaki 25-hidroksivitamin D (25(OH)D) ölçümüdür.

Doktor, kişinin belirtilerini, sağlık geçmişini ve eksiklik açısından risk faktörlerini değerlendirerek test gerekip gerekmediğine karar verir.

Her sağlıklı yetişkinin herhangi bir belirti olmadan rutin olarak D vitamini testi yaptırması zorunlu değildir.

Eksiklik saptanırsa tedavi planı, kan değerleri ve kişinin ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulur.

2. D VİTAMİNİ İÇEREN BESİNLER TÜKETİN

Beslenme düzeninde D vitamini kaynaklarına yer vermek, günlük ihtiyacın karşılanmasına katkıda bulunabilir.

Somon, sardalya, uskumru ve alabalık gibi yağlı balıklar D vitamini açısından öne çıkan besinlerdir.

Yumurta sarısı ve bazı sakatatlar da D vitamini sağlayabilir.

D vitaminiyle zenginleştirilmiş sütler, bitkisel içecekler ve bazı kahvaltılık gevrekler de alternatif kaynaklar arasında bulunur.

Ancak besinlerden alınan D vitamini miktarı sınırlı olabilir ve belirgin bir eksikliğin tedavisinde tek başına yeterli olmayabilir.

3. GÜNEŞ IŞIĞINDAN GÜVENLİ ŞEKİLDE YARARLANIN

Güneş ışığı, vücudun doğal D vitamini üretimini destekleyen temel kaynaklardan biridir.

İlkbahar ve yaz aylarında açık havada zaman geçirmek bu üretime katkı sağlayabilir.

Bununla birlikte gerekli güneşlenme süresi; mevsime, yaşanılan bölgeye, cilt rengine ve güneş ışınlarının yoğunluğuna göre değişir.

Bu nedenle herkese aynı süre boyunca güneşte kalmasını önermek doğru değildir.

Cam arkasından gelen güneş ışığı, D vitamini üretiminde gerekli UVB ışınlarını yeterince sağlamaz.

D vitamini elde etmek amacıyla uzun süre korunmasız güneşte kalmak veya cildin kızarmasını beklemek de doğru değildir. Güneş yanığından ve aşırı ultraviyole maruziyetinden kaçınılmalıdır.

4. D VİTAMİNİ TAKVİYESİNİ BİLİNÇLİ KULLANIN

Kış aylarında güneş ışığından yeterince yararlanılamaması, bazı kişilerde takviye ihtiyacını artırabilir.

Ancak herkesin aynı dozda D vitamini kullanması gerekmez.

Takviye ihtiyacı; yaş, beslenme, kan değerleri, mevcut hastalıklar ve kullanılan ilaçlar dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Eksiklik tespit edildiğinde doktor, eksikliğin derecesine göre günlük kullanım veya belirli bir süre uygulanan farklı bir tedavi planı önerebilir.

D vitamini yağda çözünen bir vitamindir ve vücutta birikebilir.

5. RİSK GRUBUNDA OLANLAR DAHA DİKKATLİ OLMALI

Günün büyük bölümünü kapalı alanlarda geçirenler, cildini güneşten büyük ölçüde örtenler ve koyu cilt rengine sahip kişiler D vitamini eksikliği açısından daha yüksek risk taşıyabilir.

Bağırsaklardan yağ emilimini etkileyen bazı hastalıklar da D vitamini emilimini azaltabilir.

Obezite de düşük D vitamini düzeyleriyle ilişkili faktörler arasında yer alır.

UZMANLAR D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ KONUSUNDA NE ÖNERİYOR?

Sağlık uzmanlarının genel yaklaşımı, D vitamini eksikliğinin belirtilere bakılarak tek başına teşhis edilmemesi ve tedavinin kişiye göre planlanması yönündedir.

D vitamini, kemik sağlığı ve kalsiyum emilimi için önemlidir ancak her yorgunluk veya kas ağrısı şikâyetinin nedeni bu vitaminin eksikliği değildir.

Uzun süren halsizlik, kas güçsüzlüğü veya kemik ağrıları yaşayan kişilerin doktor değerlendirmesinden geçmesi gerekir.

Gerekli görüldüğünde kan testiyle D vitamini düzeyi ölçülmeli ve eksiklik saptanırsa uygun dozda tedavi uygulanmalıdır.