Sağlıkta ve kamusal alanda: Mahremiyet bir lüks değil haktır!

SÖYLEŞİ: ÖZLEM DOĞAN

Sağlık hizmeti alırken mahremiyetini korumak isteyen kadınların yaşadığı çekinceler, tedavi ertelemelerinden erken tanı eksikliklerine kadar ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Doğum gibi hassas bir konuda erkek doktora muayene olmak istemeyen kadınlar, hamilelik sırasında muayeneye gitmekten kaçınabiliyor HÜDA PAR Aile Başkanı Aynur Sülün ile kamuoyunda geniş yer bulan "Kadınlara özel hastane kurulması" teklifini ve toplumdaki yansımalarını konuştuk.

MAHREMİYETE SAYGI GÖSTERİLMELİ

Kadınlara özel hastane kurulması yönündeki teklifiniz kamuoyunda geniş yer buldu. Bu teklifi hazırlarken temel gerekçeniz ve sahadan aldığınız geri bildirimler nelerdir?

Birçok kadın kültürel, dini veya bireysel mahremiyet anlayışı nedeniyle kadın hastalıkları ve doğum hizmetlerinde yalnızca kadın sağlık çalışanlarından hizmet almayı tercih ediyor. Bunun nedeni kadın hastalıkları ve doğum hizmetlerinin kadın bedeninin en mahrem alanlarını kapsaması nedeniyle kadınlarımızda oluşan mahremiyet kaygılarıdır. Bu alandaki sağlık hizmetleri diğer branşlardan farklı ve özel olarak değerlendirilmeli; tedavinin tüm aşamasında mahremiyetini korumak isteyen kadınlarımızın daha rahat ve güvende hizmet alabilmeleri amacıyla hastane şartları onlara uygun hale getirilmelidir. Yaptığımız saha çalışmalarından edindiğimiz bilgilere göre hastanelerde mahremiyetini koruyamayan kadınlarımızın büyük bir kısmı tedavi olmaktan vazgeçiyor; bir kısmı düzenli olarak yapması gereken kontrolleri yapmaktan geri kalıyor. Bu gibi durumlar erken tanı ile tedavi edilebilecek hastalıkların ilerlemesine neden oluyor.

Kadınlara özel hastanelerin olmaması hangi olumsuzlukları da beraberinde getiriyor?

Özellikle 40 yaşın üzerindeki kadınlar, kanserde erken teşhis ve tedavi amacıyla her 6 ayda bir kanser tarama merkezlerine (KETEM) yönlendiriliyor. Fakat bu merkezlere başvuranların büyük bir kısmı taramayı yapacak olan personelin erkek olduğunu görünce o an taramayı yaptırmadan geri döndüğünü ifade ediyor. Anadolu kadınının bu kadar kritik bir meselede bu duruma düşmesi kabul edilemez. Hiçbir kadınımız bu duruma düşmeyi hak etmiyor. Kadın personelin görev yaptığı gün için randevu almayı isteyenlere bu konuda bilgi verilmediği ifade ediliyor. Bu gibi talepler sonuçsuz kalıyor. Sağlık hizmetlerinden güvenilir ve rahat koşullarda faydalanmak her kadının hakkıdır. Görüştüğümüz kadınlar arasında tedavisini erteleyen her on kadından nerdeyse 6-7’si daha ağır kadın hastalıklarıyla yüzleşmek durumunda kalmış.

TEKLİFİMİZ KADINLARIMIZ İÇİN

Kadın sağlık çalışanları ve hastalar açısından bu model hayata geçtiğinde nasıl bir imkan sağlar?

Talebimiz, halkımız ve kadın sağlık çalışanları açısından ciddi bir destek görüyor. Bingöl’de görüştüğümüz bayan ebeler oldu. Doğumhanelerde erkek doktor ve personelle karşılaşma endişesi nedeniyle kadınların yaşadığı kaygıların doğum sürecine olan olumsuz etkilerini bizimle paylaştılar. Teklifimizin hayata geçmesi halinde kadınlarımızın daha rahat koşullarda tedavi ve doğum hizmetinden faydalanacağını ifade ettiler. Üstelik kadınlarımıza personelinin tamamının kadın olduğu hastanelerde sağlık hizmetlerinin sunulması; sağlık hizmetine güveni artıracak, kendi hemcinsinden olan hastalara hizmet vermek isteyen kadın sağlık çalışanları açısından da önemli bir adım olacaktır.

Toplumumuzun varlığı açısından nüfus oranındaki düşüş en büyük sorunlardan biri. Dolayısıyla doğum ve çocuk sahibi olamama gibi sebepler yüzünden de kadınlar hastanelere başvuruyor. Bu durumlar ilgili neler söylemek istersiniz?

Doğum hızının 1.42’ye düştüğü süreçlerden geçiyoruz. Kadınlara özel böyle hastanelerin kurulması doğum hızına da olumlu derecede etki edecektir. Doğum yalnızca biyolojik bir süreç değil; kadının yaşamında psikolojik, sosyal ve duygusal etkileri bulunan bir deneyimdir. Kadının doğum sırasında kendisini güvende hissetmesi, sağlık ekibiyle kurduğu iletişim, mahremiyetine gösterilen özen ve doğum ortamının özelliklerinin; doğumun seyrine birinci derecede etki ettiği bilimsel verilerle kanıtlanmıştır. Olumsuz doğum deneyimi olan kadınların bir sonraki gebeliğe olumlu bakmadığı gözlemlenmiştir. Bırakalım kadınlarımız doğum gibi en acılı, en sancılı ve önemli süreci mahremiyet kaygıları gütmeksizin geçirsinler. Her anne adayı bu rahat imkanı hak ediyor.

SAĞLIKTA SEÇENEKLER ARTIRILMALI

Sadece kadın personellerden oluşan tıp merkezleri mi hedefleniyor, yoksa mevcut hastanelerde özel bölümler oluşturulması da bu teklifin bir parçası mı? Tüm çalışanlarının kadınlardan oluşan kadın hastalıkları ve doğum hastanelerinin kurulmasını karma hastanelere alternatif olacaktır. İsteyen kadınımız şu an mevcut olan karma hastanelerden faydalanabilsin; isteyen de kendi hemcinslerinin hizmet verdiği hastanelerden hizmet alabilsin. Kısa vadede kadın hastalıklarının ve doğum servislerinin tüm çalışanlarının kadın personelden oluşması günümüz şartlarında çok sorun olacak bir durum değildir. Doğumhanedeki birkaç erkek personel ve sağlık hizmetleri veren ünitelerde çalışan erkek personel diğer servislere alınması ve ihtiyaç olan elemanların diğer servislerden temin edilmesi pekala mümkün. Uzun vadede bu alanda ihtiyaç duyulan personelin alımı için kadınlar için teşvik edici uygulamalar ile kendiliğinden bir sistem oluşacaktır. Sağlık hizmetleri konusunda seçenekler artırılmalı. Benzer şekilde toplu taşımada pembe otobüs veya kadınlara özel vagon uygulamaları da zaman zaman gündeme geliyor. Özellikle büyükşehirlerdeki yoğunluk, güvenlik, taciz kaygıları düşünüldüğünde, toplu taşımadaki kadınlara özel alan talebiniz hakkında ne düşünüyorsunuz? Japonya, Meksika, Brezilya, Mısır gibi birçok ülkede kadınlara özel otobüs ve vagon uygulamaları mevcut. Kadınların kendilerini rahat hissedebilecekleri alternatif toplu taşıma hizmetleri ülkemizde de hayata geçirilmeli. İsteyen kadınlar karma, isteyenler de kadınlara özel toplu taşıma araçlarını kullanabilmeli. Kim kendisini nerede rahat ve güvenilir hissediyorsa o araçları tercih edecektir. Bu konu tabii bir kadın hakkı talebi olarak değerlendirilmeli. TEŞHİRCİLİK ÖZGÜRLÜK DEĞİL, AHLAKİ ÇÖKÜŞ

Bu tür teklifler sunulduğunda veya kamuoyunda dillendirildiğinde bazı çevreler ve sivil toplum kuruluşları “Laikliğe ters”sloganıyla saldırıya geçiyor. 1923’ten beri bu Müslüman toplumun değerleriyle laiklik bahanesiyle kavga eden topluluğa yanıtınız nedir? Başka ülkelerde kadınlara bu tür özel uygulamalar laikliğe aykırı bulunmuyor. Aksine kadınlar açısından kazanılmış bir hak ve ayrıcalık olarak kabul görüyor. Fakat ülkemizde bu tür talepler dile getirildiği gibi bu toplumun değerleriyle kavgalı kesim hücuma geçiyor. Üstelik en fazla saldırı kadın haklarını savunduğunu iddia eden kesimlerden geliyor. Halbuki kadınlara özel tekliflerimiz hayata geçirildiği takdirde bu durum en fazla kadınları rahatlatacak ve birçok sorunun çözülmesine neden olacaktır. Batı her türlü ahlaksızlığı özgürlük kılıfı ile normalleştirip ahlaki bir çöküş yaşadıktan sonra bu tür uygulamaları bir can simidi misali hayat geçirdi. İçimizdeki Batı taklitçileri körü körüne orada vazgeçilen uygulama ve dayatmaları bu topluma dayatmaya devam ediyorlar. Bu tür kadınların sosyal hayatını idame ederken daha rahat ve huzurlu bir ortam oluşması için dile getirilen bu uygulamaların laiklik parantezinde ele alınması da ülkemize özgü bir garabettir. Kadınlara özel alanlar kadın özgürlüğünü artırır mı yoksa kadınları kamusal hayatın genelinden izole eder mi tartışmasına bakış açınız nedir? Bu konudaki temel felsefeniz nedir? HÜDAPAR Aile Başkanı olarak, kadının hem aile içindeki konumunu koruyup hem de çalışma ve sosyal hayata katılımını artırmak adına bu tür hizmetlerin nasıl bir katkı sağlayacağına inanıyorsunuz? Kadınlara özel alanların oluşturulması kadınların daha rahat bir şekilde kamusal hayatta bulunmasına alan açacaktır. Örneğin tek cinsiyetli okulların açılması, kız çocuğunu okula göndermek istemeyen aileleri rahatlatacak; daha fazla kız çocuğu eğitim alma hakkına kavuşacaktır. Aynı şekilde ülkemizde inanç ve değerlerinden dolayı karma Üniversitelerde okumak istemediği için açıktan okuyan genç kızlara örgün okuma fırsatı doğacaktır. Japonya’da tek cinsiyetli Üniversiteler dahi mevcut. Amerika, tek cinsiyetli okullara rağbetin artması nedeniyle 2010 yılından itibaren bu tür okulların açılmasına yönelik yatırımlarını artırdı. Personelinin tamamı kadınlardan oluşan kadın hastalıkları ve doğum hastaneleri kurulduğunda hastane hizmetinden yararlanamayan kadınlar daha çok hastane hizmetinden yararlanacak. Yine karma ortamlarda çalışmak istemeyen sağlık personeli kadınlara da yeni istihdam alanları açılmış olacak. Kadınlara özel olarak tasarlanacak olan her hizmet sektörü, kadınların kamusal alana katılımı artıracaktır. İDEOLOJİK OLARAK KARŞI ÇIKIYORLAR

İngiltere, Japonya veya bazı İskandinav ülkelerinde de kadına yönelik tacizi önlemek ya da dini/kişisel tercihlere yanıt vermek amacıyla kadınlara özel vagon veya sağlık birimleri örnekleri mevcut. Teklifinize karşı çıkanlara bu örneklerle yanıt vermek etkili olur mu? Ben etkili olacağını düşünmüyorum. Çünkü karşı çıkanlar ideolojik saiklerle karşı çıkıyorlar. İtirazlarının mantıklı bir temeli de yok. Karşı çıkan kesimler bu toplumun değerlerine fersah fersah yabancılar ve üstenci bir anlayışa sahipler. Onlar için kadınların haklı taleplerinin bir önemi yoktur. Bu toplumun kültürü, inancı, maneviyatı, tarihi ile uyumlu her uygulama tehlikedir. Bu önerilerin ideolojik tartışmaların ötesine geçip toplumsal bir uzlaşıyla hayata geçebilmesi için diğer siyasi partilere ve kadın örgütlerine nasıl bir çağrıda bulunmak istersiniz? Gelin hep birlikte kadınlara özel uygulamaların hayata geçmesi adına harekete geçelim. Kadınlarımızın eğitim, sağlık ve ulaşım gibi alanlarda daha rahat hizmet alabilecekleri karma alanların yanında kadınlara özel hizmet alanlarının oluşması için el ele verelim. Kadınlarımızın kangren olmuş sorunlarının çözülmesine katkıda bulunalım. Uzun yıllar Kemalizm ve laiklik söylemleri ardına sığınan sözde kadın dernekleri ve siyasiler, erkek doktora muayene olmak istemeyen, toplu taşımalarda erkeklerle iç içe seyahatten rahatsız olan, kız çocuğunun karma okullarda eğitim görmesine karşı çıkan kadınları ve aileleri görmezden geldi. Bu haklı isteklere karşı çıktı. LGBT sapkınlığına sıkı sıkıya sahip çıkan, teşhirciliğin kadın hakkı olduğunu savunan bu ikiyüzlülüğü nasıl değerlendiriyorsunuz? Kadın hakları konusunda samimi bulmuyorum. Kadınların haklı taleplerine ilk saldırı o kesimlerden geliyor. Kadınları cinsel metaya ve nesneye çeviren teşhircilik aslında bir kadının istismarıdır. Bu istismarı bir kadın hakkı olarak savunuyorlar. Teşhircilik, hayasızlıkların açıktan işlenmesi durumu olduğu için, hayasızlıkların normalleşmesine ve ahlaki yozlaşmanın artmasına neden olacak kadar tehlikeli bir durumdur. Onun için bu konuya dair cezai yaptırımlar artırılmalı ve teşhircilik yasaklanmalı. *CİNSEL SAPKINLIK SUÇ SAYILMALI*

Aileye ve kadınların mahremiyetini koruma altına alan tüm öneri ve değerlere düşman olan cinsel sapkınlık savunucuları ile nasıl mücadele edilebilir?

İnsan fıtratını ve aile kurumunu hedef alan cinsel sapkınlığa karşı durmayan toplumlar kendi geleceklerini tehlikeye atmış olurlar. Çünkü toplumları ayakta tutan bu iki değer bir süre sonra anormal görülmeye başlar. Onun için cinsel sapkınlık, insan hakları kategorisinde değerlendirilemeyecek kadar tehlikelidir. Ülkemizde cinsel sapkınlıkları savunan kesimler Küreselciler tarafından finanse edilmektedir. Geçtiğimiz aylarda bu sapkınlığı savunan kesimlere yapılan “Ailem Güvende” operasyonlarıyla birçok suça bulaştıkları ortaya çıktı. Dışarıdan fonlanan sivil toplum görünümlü bu çetelere, siyasilere ve belediyelere karşı önemler alınmalı. Cinsel sapıklığın propagandası suç sayılmalı. Aile kurumunun korunması ve cinsel sapkınlığın suç sayılmasıyla ilgili kanun teklifini meclise sunduk. Eğer bu teklif yasalaşırsa cinsel sapkınlığın propagandası suç kapsamına alınmış olacak.