Yunanistan Eğitim, Din İşleri ve Spor Bakanlığının 28 Eylül'de ülkenin yükseköğretim kurumlarına gönderdiği mektupla Atina'nın İsrail'e yöneliminde üniversiteler de devreye girdi. Bakanlık, Yunan üniversitelerini İsrailli yükseköğretim kurumlarıyla akademik ve bilimsel araştırma alanındaki iş birliklerini geliştirmeye çağırdı.
Atina merkezli Efimerida ton Sintakton gazetesinin ortaya çıkardığı mektubun arkasında ise İsrail Bölgesel İşbirliği Bakanlığının girişimi bulunuyor. İsrail tarafından Yunanistan'a iletilen davetin ardından Yunanistan Eğitim Bakanlığı harekete geçerek programı ülkedeki üniversitelerin gündemine taşıdı.
İsrail'in hazırladığı akademik programın Yunanistan Eğitim Bakanlığı aracılığıyla üniversitelere ulaştırılmasıyla sürecin mali boyutu da öne çıktı.
Akademide finansman İsrail'den
Yunan üniversitelerine yapılan çağrının mali ayağını da İsrail üstleniyor. İsrail Bölgesel İşbirliği Bakanlığı, program kapsamında hayata geçirilecek faaliyetler için 6,5 milyon şekel, yaklaşık 2 milyon avroluk bütçe ayırdı.
Söz konusu kaynak yalnızca belirli bir araştırma projesinin finansmanında kullanılmayacak. Programla Yunanistan ve İsrail'deki yükseköğretim kurumları arasında ortak araştırmalar yürütülmesi, konferans ve çalıştayların düzenlenmesi, öğrencilere burs verilmesi ile akademisyen ve öğrencileri kapsayan değişim programlarının oluşturulması hedefleniyor.
Bu kapsam, İsrail'in ayırdığı kaynağın yalnızca bilimsel çalışmaların desteklenmesiyle sınırlı kalmayacağını gösteriyor. Öğrencilerden akademisyenlere, araştırma projelerinden üniversitelerin ortak organizasyonlarına kadar yükseköğretimin farklı unsurlarının aynı program içerisinde buluşturulması planlanıyor.
İsrail'in sağladığı finansman böylece araştırma projelerinden öğrenci hareketliliğine, akademisyen değişiminden bilimsel organizasyonlara kadar yükseköğretimin farklı noktalarına uzanıyor. Atina'nın İsrail'den gelen çağrıyı üniversitelere taşımasıyla Yunan yükseköğretim kurumlarının İsrailli kurumlarla daha fazla temas kurmasını amaçlayan süreç merkezi düzeyde de destekleniyor.
Programın finansmanının yanı sıra İsrail'in Yunanistan'la kurulacak akademik ilişkilere yüklediği anlam ise girişimin bir başka boyutunu oluşturuyor.
İsrail'in "stratejik önceliği" Yunanistan
Programın ayrıntıları, Tel Aviv'in Yunanistan'la kurulacak akademik ilişkiye yalnızca üniversiteler arasındaki rutin bir iş birliği olarak yaklaşmadığını da gösteriyor.
İsrail tarafı, program kapsamında Yunanistan'ı "ortak ülke" olarak tanımlıyor. İki ülke arasındaki araştırma iş birliklerinin geliştirilmesinin yanı sıra akademik ilişkilerin Doğu Akdeniz genelinde genişletilmesi de İsrail Bölgesel İşbirliği Bakanlığının "stratejik öncelikleri" arasında gösteriliyor.
Buradaki "stratejik öncelik" tanımlaması, akademik programın niteliği açısından dikkat çeken ayrıntılardan birini oluşturuyor. İsrail açısından Yunanistan'la üniversiteler ve araştırma kurumları üzerinden kurulacak bağlar, yalnızca bilimsel hareketlilik kapsamında değil, Doğu Akdeniz'e yönelik daha geniş bir yaklaşım içerisinde değerlendiriliyor.
Tel Aviv bir taraftan finansmanı sağlarken diğer taraftan Atina'yla kurulacak araştırma ilişkilerini kendi bölgesel hedefleri içerisinde stratejik bir noktaya yerleştiriyor. İsrail'in Yunanistan'a biçtiği bu role Atina'dan da olumlu karşılık geliyor.
Yunanistan Eğitim Bakanlığının üniversitelere gönderdiği mektupta, ülkenin İsrail Büyükelçiliğinin konuya ilişkin değerlendirmesine de yer verildi. Büyükelçilik, Yunanistan ile İsrail arasındaki ilişkilerin "stratejik karakterine" işaret ederek İsrailli üniversitelerle ikili akademik ve araştırma ilişkilerinin geliştirilmesi ve mümkün olduğu ölçüde derinleştirilmesi yönünde görüş bildirdi.
İsrail tarafının Yunanistan'la araştırma ilişkilerini "stratejik öncelik", Yunanistan tarafının ise iki ülke arasındaki ilişkileri "stratejik karakter" üzerinden tanımladığı akademik yakınlaşma, ülkede tartışmaları da beraberinde getirdi.
İsrail'le yakınlaşmaya Yunanistan'da tepki
Atina'nın İsrail'le ilişkileri savunmadan akademiye uzanan farklı alanlarda genişletmesi, Yunanistan'da siyasi ve toplumsal tepkilere neden oldu. Üniversitelere gönderilen son mektup da ülkede İsrail'le ilişkilere yönelik daha önce başlayan tartışmaların yeni başlıklarından biri haline geldi.
Atina merkezli Efimerida ton Sintakton gazetesi, Eğitim Bakanlığının İsrailli kurumlarla iş birliğinin geliştirilmesi için üniversitelere doğrudan çağrıda bulunmasını gündeme taşıdı. Yunan basınında girişim, yükseköğretim kurumlarının özerkliği üzerinden eleştirilirken üniversiteler üzerinde baskı oluşturabileceği yönünde değerlendirmelere yer verildi. Ayrıca programın, Filistin'e destek veren ve İsrail karşıtı eylem ile organizasyonlar üzerinde baskı oluşturabileceği öne sürüldü.
Akademik alandaki son tartışmadan önce de Atina-Tel Aviv hattındaki yakınlaşma ülkede eylemlere neden olmuştu. Mart ayında Atina'da düzenlenen İsrail-Yunanistan İşbirliği Forumu sırasında Filistin'e destek veren gruplar eylemler düzenledi. Efimerida ton Sintakton gazetesi, forumun ardından İsrail'le ilişkiler üzerinden başlayan siyasi tartışmaların Yunanistan Parlamentosuna kadar taşındığını aktardı.
İsrail'le yakınlaşmaya yönelik eleştiriler siyasi alanda da sürdü. Yunanistan'daki muhalefet partilerinden MeRA25, Başbakan Kiryakos Miçotakis'in 24 Eylül'de İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile New York'ta gerçekleştirdiği görüşmeye tepki gösterdi. Parti, iki liderin birlikte görüntülerini "ülke için utanç görüntüsü" olarak nitelendirirken hükümetin İsrail'le yakın ilişkilerini "stratejik iş birliği", savunma sistemleri ve enerji anlaşmaları üzerinden gerekçelendirmesini eleştirdi.
Yunanistan'daki Yeni Sol Partisinin Merkez Komitesi Sekreteri Gavriil Sakellaridis de Miçotakis-Netanyahu görüşmesini eleştirerek Yunanistan'ın İsrail'in Doğu Akdeniz'deki askeri planlarına daha fazla bağlandığını savundu. Sakellaridis, Yunanistan'ın "Netanyahu'nun uydusu haline gelmemesi gerektiğini" belirterek İsrail'le askeri iş birliğinin sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
Yunanistan'daki muhalefet partilerinden SYRIZA da Miçotakis'in Birleşmiş Milletler Genel Kurulundaki tutumunu ve Netanyahu ile görüşmesini eleştirdi. Parti, Miçotakis'in Gazze'de yaşananları kınamak yerine Netanyahu ile görüşmeyi tercih ettiğini savunarak hükümetin İsrail politikasına tepki gösterdi.
Üniversitelerden önce öğrenciler İsrail'e yönlendirildi
Atina'nın eğitim alanında İsrail'e yönelimi, 28 Eylül'de üniversitelere gönderilen mektupla başlamadı. Yunanistan yönetimi, aylar önce öğrenciler ve araştırmacılar üzerinden İsrail'le akademik temasların artırılmasına yönelik başka bir adım attı.
Yunanistan Eğitim Bakanlığı, 15 Mayıs'ta Yunan vatandaşlarının İsrail'de eğitim görmesine yönelik burs çağrısını resmi internet sitesinden yayımladı.
2026-2027 akademik yılını kapsayan program kapsamında Yunan vatandaşlarına İsrail'de eğitim ve araştırma imkanı sunuldu. İbranice eğitimi için iki burs ayrılırken araştırma, yüksek lisans, doktora ve doktora sonrası çalışmalar için de iki burs imkanı sağlandı.
İsrail'deki eğitim ve araştırma kurumlarına erişim böylece bireysel düzeyde Yunan öğrenci ve araştırmacılara açılırken birkaç ay sonra üniversitelerin doğrudan dahil edildiği daha kapsamlı bir program gündeme geldi. Yıl içerisinde atılan adımlar, öğrenci ve araştırmacılardan başlayarak yükseköğretim kurumlarına uzanan bir çizgi oluşturdu.
İsrail'in Atina Büyükelçiliği bünyesindeki Akademik İlişkiler Birimi de Yunanistan'daki üniversiteler ve araştırma kuruluşlarıyla temaslarını artırmaya yönelik faaliyetlerini sürdürüyor. Birim, Yunan ve İsrail üniversitelerini bir araya getirirken Yunan vatandaşlarını İsrail'deki eğitim ve burs imkanları konusunda bilgilendiriyor.
Bireysel öğrenci ve araştırmacılara açılan bu kanalın ardından gelen son mektupla akademik yönelim kurumsal seviyeye taşınıyor. Artık yalnızca Yunan öğrencilerin İsrail'deki programlara katılması değil, üniversitelerin doğrudan İsrailli kurumlarla ortak araştırmalar yürütmesi ve öğrenci-akademisyen değişimini artırması hedefleniyor.
Üstelik bu kez programın arkasında İsrail'in yaklaşık 2 milyon avroluk finansmanı bulunuyor. Akademide ortaya çıkan bu yönelimden önce ise Atina, ülkenin güvenliği açısından kritik önemdeki savunma alanında tercihini İsrail sistemlerinden yana kullanmıştı.
Savunmada da tercih İsrail oldu
Yunanistan'ın İsrail'e giderek daha fazla yöneldiği alanların başında savunma geliyor. Atina, ülkenin hava savunma mimarisini yenilemek için hazırladığı "Aşil Kalkanı" projesinde de İsrail sistemlerini tercih etti.
Yunanistan Savunma Bakanlığı ile İsrail tarafı arasında 31 Ağustos'ta Tel Aviv'de imzalanan hükümetler arası anlaşmayla projenin hava savunma ayağının uygulama süreci başlatıldı. Sistem; uçaksavar, balistik füze ve insansız hava aracı tehditlerine karşı bütünleşik bir savunma yapısının oluşturulmasını öngörüyor.
Aşil Kalkanı, Yunanistan'ın hava savunmasını uzun vadeli olarak yeniden şekillendirmeyi amaçlayan kritik projeler arasında yer alırken İsrail teknolojilerinin bu mimaride üstleneceği rol, Atina'nın savunma tercihlerinde Tel Aviv'in ağırlığını da artırıyor.
İki ülkenin savunma alanındaki temasları bununla da sınırlı kalmadı. Yunanistan ve İsrail, 2026 yılı boyunca insansız hava araçları, insansız deniz araçları ve siber tehditler gibi alanlarda teknik bilgi ve uzmanlık paylaşımının geliştirilmesi yönünde de temaslarını sürdürdü.
Atina'nın ülke savunmasının kritik unsurlarından birinde İsrail teknolojilerine yönelmesinin üzerinden yaklaşık bir ay geçtikten sonra bu kez yükseköğretimde benzer bir yönelim ortaya çıktı. Bu süreç devam ederken Atina-Tel Aviv hattındaki temaslar siyasi düzeyde de sürdü.
Netanyahu görüşmesinden dört gün sonra mektup
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, 24 Eylül'de Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile New York'ta bir araya geldi.
Yunanistan Başbakanlığının resmi açıklamasına göre görüşmede ikili ilişkiler ve bölgesel gelişmeler ele alınırken iki lider savunma iş birliği ve bağlantısallık konularında da görüş alışverişinde bulundu.
Görüşme, Atina-Tel Aviv hattında aynı dönemde devam eden savunma ve siyasi temasların en üst düzeydeki örneklerinden birini oluşturdu. Yunanistan'ın İsrail'le ilişkilerinde savunmadan bağlantısallığa uzanan başlıklar liderler düzeyinde ele alınırken akademik alandaki yeni adım da hemen ardından gündeme geldi.
Görüşmeden dört gün sonra Yunanistan Eğitim Bakanlığı, ülkenin üniversitelerine İsrailli yükseköğretim kurumlarıyla akademik ve bilimsel araştırma ilişkilerinin geliştirilmesi çağrısını içeren mektubu gönderdi.
İki gelişme arasında doğrudan bir nedensellik ortaya konulmasa da yakın tarihler, Atina-Tel Aviv hattındaki temasların savunmadan siyasete ve yükseköğretime uzanan farklı alanlarda aynı dönemde yoğunlaştığını gösteriyor.
Yunanistan'ın İsrail'e bağımlılığı artıyor
Atina'nın son dönemde attığı adımlar yan yana getirildiğinde Yunanistan'ın İsrail'e yöneliminin tek bir alanla sınırlı olmadığı görülüyor.
Ülkenin hava savunmasının geleceğinde İsrail teknolojilerine önemli bir yer açılırken yükseköğretimde de İsrail'in sağladığı finansman, araştırma imkanları ve akademik kurumlar devreye giriyor. Tel Aviv ise Yunanistan'ı "ortak ülke" olarak tanımlıyor ve Atina'yla araştırma ilişkilerinin geliştirilmesini kendi "stratejik öncelikleri" arasına yerleştiriyor.
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…