Bildirimler

Bildirimler yükleniyor…

Net UYP açığı eylülde 44,1 milyar dolar geriledi

Net UYP açığı eylülde 44,1 milyar dolar geriledi

Ekonomist Necmettin Batırel, Eylül 2026’da net uluslararası yatırım pozisyonu açığının 364,5 milyar dolardan 320,4 milyar dolara gerilemesini değerlendirdi.

Türkiye’nin dış ekonomik dengelerinde dikkat çeken bir toparlanma yaşanıyor. Net uluslararası yatırım pozisyonu açığının 44 milyar dolar gerilemesi, rezervlerdeki artış ve cari açığın beklentilerin altında kalacağı öngörüsü ekonomide yeni bir dönemin sinyallerini veriyor. Peki, dış dengedeki bu iyileşme Türkiye ekonomisi açısından ne anlama geliyor? Ekonomideki toparlanma kalıcı olacak mı, Türkiye olası küresel şoklara karşı ne kadar güçlü? Ekonomist Necmettin Batırel, merak edilen soruları Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a değerlendirdi.

Merkez Bankası, Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu (UYP) açığında eylül ayında gerileme yaşandığını açıkladı. Peki, bu ne anlama geliyor?

Ekonomist Necmettin Batırel: Net uluslararası yatırım pozisyonu, bir ülkenin yurt dışındaki toplam finansal varlıkları ile yabancıların o ülkedeki toplam finansal varlıkları, yani ülkenin dış yükümlülükleri arasındaki farkı ifade ediyor. Eylül 2026 itibarıyla net UYP'nin eksi 320,4 milyar dolar seviyesinde olması, dış dengedeki iyileşmeyi gösteriyor.

Merkez Bankası rezervleri ve yurt dışı varlıkların büyüklüğü, olası dış şoklara karşı tampon işlevi görüyor.

Eylül 2026 sonu itibarıyla Türkiye’nin:

Yurt dışı varlıkları: 428,5 milyar dolar

Yurt dışı yükümlülükleri: 748,9 milyar dolar

Net yatırım pozisyonu: Eksi 320,4 milyar dolar

Ülkenin 428,5 milyar dolarlık varlığına karşılık 748,9 milyar dolarlık yükümlülüğü bulunması, net tablonun 320,4 milyar dolar açık verdiğini gösteriyor.

DönemGöstergeTutar (Milyar Dolar)Eylül 2026 SonuYurt Dışı Varlıkları428,5Yurt Dışı Yükümlülükleri748,9Net Yatırım Pozisyonu-320,4

Peki, bu durumun ekonomiye etkileri nelerdir?

Ekonomist Necmettin Batırel: Eylül 2026 verilerine göre net UYP açığı azaldı. Önceki çeyrekte 364,5 milyar dolar olan açık, 320,4 milyar dolara geriledi.

Yurt dışı varlıklar bir önceki çeyreğe göre yüzde 6,9 artarak 428,5 milyar dolara yükseldi. Rezerv varlıklar ise 18,6 milyar dolarlık artışla 166,1 milyar dolara çıktı. Yükümlülükler yüzde 5,3 azalarak 748,9 milyar dolara indi.

Yükümlülüklerin alt kalemlerine bakıldığında doğrudan yatırımların 175,2 milyar dolar, portföy yatırımlarının 149,5 milyar dolar olduğu görülüyor. Diğer yatırımlar ise yüzde 1 artışla 420,2 milyar dolara ulaştı.

Türkiye'nin uluslararası yatırım pozisyonu (UYP), hem dış borç stokunu hem de cari açığı doğrudan ve dolaylı kanallarla etkiliyor. Ancak bu ilişki tek yönlü bir neden-sonuç ilişkisinden ziyade karşılıklı, yani çift yönlü bir etkileşim şeklinde işliyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye'nin dış ticaret ve hizmet gelir-gider dengesindeki açığın (cari açık), küresel enerji fiyatlarındaki artışa rağmen ekonominin büyüklüğüne oranla sürdürülebilir ve yönetilebilir bir seviyede kalacağını belirtiyor.

Şimşek'in değerlendirmesine göre 2026 yılı sonunda cari açığın millî gelire oranının yaklaşık yüzde 2,2 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Cari açık / millî gelir oranı ne anlama geliyor?

Ekonomist Necmettin Batırel: Bir ülkenin yurt dışından elde ettiği döviz gelirleri (ihracat, turizm vb.) ile yurt dışına yaptığı döviz ödemeleri (ithalat, dış borç faizi vb.) arasındaki farkın, o ülkenin ürettiği toplam ekonomik değere (GSYH) bölünmesiyle hesaplanıyor.

2025 yılında yüzde 1,9 olan bu oranın, 2026'da yaşanan küresel enerji arz şoklarına rağmen sert bir sıçrama yapmayarak yüzde 2,2 civarında kalacağı öngörülüyor.

Bakan Şimşek, Türkiye'nin cari açığının uzun dönem ortalamasının yüzde 3,2 olduğunu hatırlatıyor. Öngörülen yüzde 2,2'lik seviye, hem bu tarihsel ortalamanın hem de Eylül 2026'da güncellenen Orta Vadeli Program (OVP) tahmini olan yüzde 2,6'nın altında kalıyor.

Makroekonomik açıdan bu rakam, dış dengenin ve dış finansman kırılganlığının kontrol altında tutulduğuna işaret ediyor. Cari açığın düşük kalması, ülkenin yurt dışından temin etmesi gereken taze döviz ihtiyacını azaltıyor.

Şimşek'in paylaştığı verilere göre brüt dış finansman ihtiyacının millî gelire oranı, uzun dönem ortalaması olan yüzde 20,1'den yüzde 16,1'e geriliyor. Brüt dış borç stokunun millî gelire oranının ise yüzde 44,5'lik uzun dönem ortalamasından yüzde 31,1 seviyesine inmesi bekleniyor.

Enerji ithalatı faturası yükselmesine rağmen cari açığın yüzde 2 bandında kalması, turizm gelirlerinin ve ihracatın ekonomiyi dengelediğini gösteriyor. Özetle, Türkiye'nin dış borç ve döviz dengesinde yaşanan olumlu iyileşme, ülkenin dış şoklara karşı direncinin arttığına işaret ediyor. Bu gelişmeler, hükümetin uyguladığı ekonomi programının önemli kazanımları olarak değerlendiriliyor.

Yorumlar

Yorumlar yükleniyor…