Türkiye'nin enerji haritası değişiyor! Güneş ve rüzgârda tarihi rekor

Türkiye'nin yenilenebilir enerji dönüşümünde dikkat çeken büyüme, 108 milyar dolarlık yatırım hedefi ve güneş ile rüzgâr enerjisindeki rekor artış, enerji piyasasının geleceğine ışık tutuyor. Temiz enerji yatırımlarının ekonomiye ve insan sağlığına etkilerini Ekonomist Necmettin Batırel, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a anlattı.

Doğada sürekli olarak kendini yenileyen kaynaklardan elde edilen yenilenebilir enerji, özellikle elektrik üretimi ve yeni yatırımlar açısından günümüzün en hızlı büyüyen ve belirleyici kaynaklarından biri hâline geldi. 2040 yılına kadar ideal hedefi yüzde 70 olan Türkiye, yıllık elektrik üretiminin yüzde 44’ünü bu kaynaklardan karşılıyor.

İnsan sağlığı ve çevre üzerinde doğrudan olumlu etkilere sahip olan yenilenebilir enerji, hava kirliliğini azaltıyor. Kömür ve petrol gibi fosil yakıtların yakılması; kükürt dioksit (SO₂), nitrojen oksitler (NOₓ) ve ince partikül madde (PM2.5) gibi zehirli gazların havaya karışmasına yol açıyor. Yenilenebilir enerji kaynakları (güneş, rüzgâr, jeotermal ve hidroelektrik) ise bu zararlı emisyonları üretmiyor.

Temiz hava; astım, bronşit ve KOAH gibi kronik solunum yolu hastalıklarının, kalp krizlerinin ve erken ölümlerin önlenmesine yardımcı oluyor. Sera gazı salınımını büyük ölçüde düşürerek küresel ısınmanın ve buna bağlı gelişen aşırı hava olaylarının, sıcak hava dalgalarının ve yeni sağlık tehditlerinin sınırlandırılmasını sağlıyor.

Türkiye'nin yenilenebilir enerj alanındaki yatırımları hakkında analiz yapan Batırel, "Fosil yakıtların çıkarılması, taşınması ve işlenmesi sırasında yaşanan sızıntılar ile asit yağmurları, toprak ve yer altı su kaynaklarını zehirliyor. Yenilenebilir enerji üretim süreçleri ise su ve toprak ekosistemlerine zarar vermiyor.

Hava kirliliğine bağlı hastane yatışlarını, acil servis başvurularını ve ilaç kullanımını azaltarak hem bireylerin hem de sağlık sistemlerinin yükünü hafifletiyor." dedi.

YENİLENEBİLİR ENERJİNİN KAYNAKLARI NELERDİR?

Yenilenebilir Enerji KaynağıAçıklamaGüneş enerjisiGüneş ışınlarının paneller (GES) aracılığıyla elektriğe veya ısıya dönüştürülmesidir.Rüzgâr enerjisiHava akımlarının türbin kanatlarını döndürmesiyle (RES) elektrik üretilmesidir.Hidroelektrik enerjiAkarsuların ve barajlardaki suyun akış gücünden (HES) elektrik elde edilmesidir.Jeotermal enerjiYer kabuğunun derinliklerindeki sıcak su ve buhar kaynaklarının kullanılmasıdır.Biyokütle enerjisiBitkisel ve hayvansal atıkların işlenmesiyle yakıt veya elektrik üretilmesidir.

TÜRKİYE YILDA NE KADAR YENİLENEBİLİR ENERJİ ÜRETİYOR?

Batırel, "Türkiye'nin yıllık toplam elektrik üretimi yaklaşık 355-363 teravatsaat (TWh) seviyesindedir. 2025 yılı genelinde üretilen elektriğin yüzde 44,5'i (yaklaşık 161 TWh) yenilenebilir kaynaklardan sağlanmıştır.

2026 yılının ilk 9 ayında ise bu oran rekor kırarak 165,6 TWh ile toplam üretimin yüzde 60,3'üne ulaşmıştır. Yenilenebilir üretimin yüzde 15,7'si hidroelektrikten, yüzde 11,9'u güneşten, yüzde 10,8'i rüzgârdan, yüzde 3,1'i jeotermalden ve yüzde 3'ü biyokütle ile diğer kaynaklardan elde edilmiştir.

2026 yılı Eylül ayı itibarıyla Türkiye'nin 127.355 MW'lık toplam elektrik kurulu gücünün yüzde 62,9'unu yenilenebilir enerji santralleri oluşturmaktadır.

Ülkemizin bugüne kadar yenilenebilir enerjiye yaptığı toplam yatırım tutarı, geçmiş dönemlerdeki kamu ve özel sektör projeleri ile uluslararası finansman katkıları dâhil edildiğinde 100 milyar doların üzerinde bir hacme ulaşmıştır." diyerek Türkiye'nin enerji karnesini çıkardı.

KategoriDönem / KapsamDeğer / MiktarOran / AçıklamaToplam Elektrik ÜretimiYıllık Ortalama355 - 363 TWh-Yenilenebilir Elektrik Üretimi2025 Yılı Geneli~161 TWhToplam üretimin %44,5'i2026 İlk 9 Ay165,6 TWhToplam üretimin %60,3'ü (Rekor)Yenilenebilir Üretim Kaynak DağılımıHidroelektrik (2026 İlk 9 Ay)-%15,7Güneş (2026 İlk 9 Ay)-%11,9Rüzgâr (2026 İlk 9 Ay)-%10,8Jeotermal (2026 İlk 9 Ay)-%3,1Biyokütle ve Diğer (2026 İlk 9 Ay)-%3,0Toplam Kurulu GüçEylül 2026 İtibarıyla127.355 MWYenilenebilir payı %62,9Yenilenebilir Enerji YatırımıToplam (Geçmişten Günümüze)100 Milyar $+Kamu, özel sektör ve uluslararası finansman

TÜRKİYE'NİN YEŞİL ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNE 14 MİLYAR EURO YATIRIM

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Türkiye'nin yeşil enerji dönüşümüne bugüne kadar 14 milyar avro doğrudan yatırım yaptığını belirten Batırel, "Bankanın Türkiye'ye sağladığı toplam 26 milyar avroluk finansmanın yarısından fazlası yenilenebilir enerji ve verimlilik projelerine ayrılmıştır. Türkiye'de güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve jeotermal alanlarında toplam 6 milyar dolar değerinde ve 8 bin 200 megavat gücünde yeni tesis devreye alınmıştır. EBRD ayrıca 2026 yılı içinde 1,7 milyar avroluk yeni yeşil proje finansmanı sağlamıştır." ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE'NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ YATIRIMLARI

Türkiye'de yenilenebilir enerji yatırımları; kamu teşvikleri (YEKA ihaleleri ve YEKDEM), yerli holdingler, sanayi kuruluşlarının öz tüketim projeleri ve uluslararası finans kuruluşlarının fonlarıyla yürütülmektedir.

Toplam yatırım büyüklüğü hakkında detayları aktaran Batırel, "2035 Yol Haritası kapsamında şebeke altyapısı ve yeni santraller için toplam 108 milyar dolarlık yatırım öngörülmektedir. Bunun 80 milyar dolarlık kısmının uluslararası ve özel sektör yatırımlarıyla karşılanması hedeflenmektedir.

Türkiye'de kurulu güç ve devam eden projeler bakımından Enerjisa Üretim, Aksa Enerji, Zorlu Enerji, Akfen Yenilenebilir Enerji, Galata Wind, Aydem Yenilenebilir Enerji, Kalyon Enerji (özellikle Karapınar GES gibi dev projelerle) ve Limak Enerji en büyük yatırımcılar arasındadır.

Yüksek elektrik maliyetlerinden korunmak isteyen fabrikalar, organize sanayi bölgeleri ve ticari işletmelerin kendi çatılarına veya arazilerine kurdukları lisanssız güneş enerjisi santralleri (GES), son yıllardaki kapasite artışının en büyük itici gücü olmuştur.

Dünya Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Uluslararası Finans Kurumu ve Körfez ülkelerinden (BAE ve Suudi Arabistan merkezli ACWA Power, Masdar vb.) enerji devleri, Türkiye'deki dev güneş, rüzgâr ve depolama projelerine milyarlarca dolarlık kredi ve doğrudan yatırım sağlamaktadır. Türkiye'de yenilenebilir enerji, mevcut teknolojiler ve kesintisizlik (arz güvenliği) gereksinimleri nedeniyle elektrik enerjisinin tamamen yerini alamaz ancak elektrik üretimindeki payını çok yüksek seviyelere çıkaracaktır." şeklinde konuştu.