Türkiye’nin girişimiyle R4+E3 ülkeleri İstanbul’da buluşacak

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde düzenlenecek R4 ve R4+E3 Dışişleri Bakanları toplantıları, yarın İstanbul’da gerçekleştirilecek.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre toplantılara Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan katılacak.

Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan oluşan R4 ile Almanya, İngiltere ve Fransa’nın oluşturduğu E3 ülkeleri, Türkiye’nin girişimiyle ilk kez R4+E3 formatında bir araya gelecek.

Toplantılarda Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı’ndaki durum, Yemen’le bağlantılı gelişmeler ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona erdirilmesine yönelik çabalar başta olmak üzere bölgesel konuların görüşülmesi bekleniyor. Ayrıca, R4 ve E3 ülkeleri arasında gelecekte hayata geçirilebilecek iş birliği ve koordinasyon imkanları değerlendirilecek.

Fidan bölgesel iş birliğinin önemine dikkati çekecek

Bakan Fidan’ın toplantılarda, bölgesel güvenliğin sağlanmasında bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesinin önemini vurgulaması bekleniyor. Fidan’ın, Türkiye’nin bölgesel sahiplenme anlayışına dayalı iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verdiğini ifade etmesi öngörülüyor.

Mevcut ihtilafların birbirini beslemesinin, çatışmaların yeni alanlara yayılmasının ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesinin önlenmesi gerektiğine işaret etmesi beklenen Fidan’ın, İsrail’in Filistin’deki işgaline, uzlaşmaz tutumuna ve bölge genelindeki saldırılarına ilişkin değerlendirmelerde bulunması bekleniyor.

Fidan’ın ayrıca, Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek ve iki devletli çözüm çabalarına zarar verebilecek eylemlerden kaçınılması gerektiğini belirtmesi, İsrail’in yasa dışı yerleşimleri genişletmesi ve yerleşimci şiddetini teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun baskısını artırmasının önemini vurgulaması öngörülüyor.

ABD ile İran arasındaki ihtilafın diplomasi ve diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini ifade etmesi beklenen Fidan’ın, askeri yöntemlerin kalıcı çözüm sunmadığına ve bölgedeki çatışma riskini artırdığına dikkati çekmesi bekleniyor. Fidan’ın, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak sağlanmasının bölgesel ve küresel istikrar açısından önemini de vurgulaması öngörülüyor.

Fidan’ın, Husilerin Suudi Arabistan’daki sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılarına karşı Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğine verdiği desteği yinelemesi ve Mekke Savunma İttifakı’nın ortaya koyduğu dayanışma ile ortak güvenlik anlayışına işaret etmesi bekleniyor.

Suriye’de istikrar ve refahın güçlendirilmesine yönelik çalışmalarda R4 ve E3 ülkelerinin katkılarına değinmesi öngörülen Fidan’ın, İsrail’in Suriye’yi istikrarsızlaştırmaya yönelik eylemlerine de dikkati çekmesi bekleniyor.

Rusya-Ukrayna Savaşı’na ilişkin değerlendirmelerde de bulunması beklenen Fidan’ın, çatışmaların Karadeniz’e yayılmasının önlenmesi ve sivil can kayıplarının sona erdirilmesi için Türkiye’nin taraflara uyarılarını ve çözüm önerilerini iletmeyi sürdürdüğünü belirtmesi öngörülüyor. Fidan’ın, savaşın diyalog ve diplomasi yoluyla sona erdirilmesi için Türkiye’nin her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu yinelemesi bekleniyor.

R4 ve E3 mekanizmaları

Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından oluşturulan R4 mekanizması, bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemeyi ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmeyi amaçlıyor.

R4 Dışişleri Bakanları, ilki 18 Mart’ta Riyad’da düzenlenen toplantıdan bu yana altı kez bir araya geldi. Mekanizmanın son toplantısı, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında 21 Eylül’de New York’ta gerçekleştirildi.

Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan E3 mekanizması ise 2003’ten itibaren İran’ın nükleer programına ilişkin yürütülen üçlü diplomatik iş birliği kapsamında ortaya çıktı. Zaman içinde farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.