Türkiye ile Ukrayna arasındaki ekonomik ilişkilerde yeni bir dönem başladı. İki ülke arasında 3 Şubat 2022’de Kiev’de imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması (STA), onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından 1 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi.
Ticaret Bakanlığına göre anlaşmanın Türkiye’deki onay süreci 4 Ekim 2024’te, Ukrayna tarafındaki süreç ise Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin 31 Temmuz 2026’daki onayıyla tamamlandı. Anlaşmayla iki ülke arasındaki ticaretin daha öngörülebilir ve tercihli bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor.
Ticaret hacminde hedef 10 milyar dolar
Türkiye ile Ukrayna arasındaki ticaret hacmi 2025’te 6,6 milyar dolar seviyesine ulaştı. İki ülke arasındaki ticaret hacminin kısa vadede 10 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor. Bu hedef, mevcut ticaret hacminin yaklaşık 1,5 katına çıkarılması anlamına geliyor.
Türkiye’nin Ukrayna pazarındaki ihracat performansı da 2026’da artış gösterdi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın açıkladığı verilere göre, Türkiye’nin Ukrayna’ya ihracatı ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 465 milyon dolar artarak yüzde 21 yükseldi.
Gümrük vergilerinde yeni dönem 1 Ocak’ta
STA’nın 1 Ekim’de yürürlüğe girmesiyle tüm gümrük vergileri aynı anda kaldırılmayacak.
Ticaret Bakanlığı, mal ticaretine ilişkin ürün listelerindeki gümrük vergisi indirimlerinin 1 Ocak 2027 itibarıyla uygulanmaya başlayacağını bildirdi. Bu nedenle anlaşmanın ihracat ve ithalat üzerindeki somut etkisinin özellikle 2027 itibarıyla daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.
Ürün bazındaki indirim takvimlerinin farklılık göstermesi nedeniyle STA’nın sektörler üzerindeki etkisinin de aynı olmayacağı görülüyor.
Türkiye’nin ihracatında sanayi ürünleri öne çıkıyor
Türkiye ile Ukrayna arasındaki ticaretin ürün kompozisyonunda sanayi ürünleri önemli yer tutuyor. Türkiye’nin Ukrayna’ya ihracatında demir ve çelik, motorlu kara taşıtları, elektrikli makine ve cihazlar, mineral yakıtlar, plastik ve mamulleri ile makine ve mekanik cihazlar öne çıkan ürün grupları arasında bulunuyor.
Bu yapı, STA’nın Türkiye’deki sanayi ve ihracatçı firmalar açısından önemini artırıyor. Gümrük vergilerindeki indirimlerin devreye girmesiyle özellikle Ukrayna pazarında faaliyet gösteren firmaların rekabet koşullarında değişiklik yaşanabilecek.
Ukrayna’dan Türkiye’ye tarım ürünleri geliyor
İki ülke arasındaki ticaretin diğer tarafında ise Ukrayna’nın tarım ve hammadde ağırlıklı ürünleri öne çıkıyor.
Ukrayna’dan Türkiye’ye hububat, hayvansal ve bitkisel yağlar, yağlı tohumlar, saman ve kaba yem gibi ürünler geliyor. Bu nedenle STA’nın yalnızca ihracatçı firmalar açısından değil, Türkiye’deki gıda, tarım ve sanayi sektörlerinin hammadde tedariki açısından da etkileri bulunuyor.
Taşımacılıkta kotasız geçiş düzenlemesi
Anlaşmanın ticareti destekleyen başlıklarından biri de lojistik alanındaki düzenlemeler.
Türkiye ile Ukrayna arasındaki ikili ve transit taşımaların kotasız gerçekleştirilmesine yönelik düzenlemeler, iki ülke arasındaki ticari akışın kolaylaştırılmasını amaçlıyor. Özellikle savaş koşullarında lojistik güzergahlar, taşıma maliyetleri ve sigorta giderleri ticaretin sürdürülebilirliği açısından önem taşıyor.
Ukrayna’nın yeniden yapılanması yeni fırsat alanları oluşturuyor
Ukrayna’nın savaşın ardından yeniden yapılanma sürecinde ortaya çıkacak altyapı ve yatırım ihtiyacı, Türkiye-Ukrayna ekonomik ilişkilerinin gelecek dönemindeki önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
İnşaat, altyapı, enerji, ulaştırma, lojistik, sağlık ve teknik müşavirlik gibi alanlarda oluşacak ihtiyaçların Türk firmaları açısından yeni iş ve yatırım imkanları oluşturması bekleniyor. STA’nın yalnızca mal ticaretini değil, hizmetler, yatırımlar, elektronik ticaret, ticaretin kolaylaştırılması ve gümrük iş birliği gibi alanları da kapsaması, ekonomik ilişkilerin daha geniş bir zemine taşınmasına imkan sağlıyor.
Türkiye, Ukrayna’nın önemli ticaret ortaklarından biri
Türkiye’nin Ukrayna pazarındaki mevcut konumu da yeni dönemin önemini artırıyor. Ticaret hacminin 6,6 milyar dolara ulaştığı bir dönemde yürürlüğe giren STA ile iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin daha da genişletilmesi hedefleniyor. 2026’nın ilk 7 ayında Türkiye’nin Ukrayna’ya ihracatında görülen 465 milyon dolarlık artış ve yüzde 21’lik yükseliş, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önce de Ukrayna pazarındaki ticari hareketliliğin devam ettiğini gösteriyor.
Dört yılı aşkın sürecin ardından yürürlüğe girdi
Türkiye ile Ukrayna arasındaki STA, 3 Şubat 2022’de imzalandı. Türkiye’nin onay süreci 2024’te, Ukrayna’nın onay süreci ise 2026’da tamamlandı. Anlaşma, 1 Ekim 2026’da yürürlüğe girerken, mal ticaretindeki ürün listelerine ilişkin gümrük vergisi indirimleri için 1 Ocak 2027 tarihi belirlendi.
Böylece Türkiye-Ukrayna ticaretinde yeni dönem resmen başlamış oldu. Önümüzdeki süreçte gümrük vergisi indirimleri, ihracat artışı, lojistik imkanların geliştirilmesi ve Ukrayna’nın yeniden yapılanmasına yönelik yatırımlar, iki ülkenin 10 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine ulaşmasında öne çıkan başlıklar olacak.
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…