Güneş Sistemi'nin uzak bölgelerine ilişkin araştırmalarda dikkat çeken bir keşif yapıldı. Şili'deki Vera C. Rubin Gözlemevi'nin verilerini inceleyen gökbilimciler, Plüton'un ötesinde yer alan yeni bir gökcismi belirledi. Geçici olarak 2026 ED138 adı verilen cismin cüce gezegen olabileceği değerlendiriliyor. Ancak kesin boyutunun ve fiziksel özelliklerinin belirlenmesi için yeni gözlemlere ihtiyaç duyuluyor.
YENİ CÜCE GEZEGEN ADAYI 2026 ED138 KEŞFEDİLDİ
2026 ED138'in keşfi 27 Ekim'de duyuruldu. Harvard ve Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Matthew Holman, Vera C. Rubin Gözlemevi'nin daha önce topladığı verileri özel bir yazılımla incelerken cismin izine rastladı.
Yapılan incelemelerde gökcisminin parlaklığı ve uzaklığı, beklenenden büyük bir yapıya sahip olabileceğini ortaya koydu. Mario Juric'in de katıldığı araştırmada, Rubin Gözlemevi'nin 4 Mart ile 11 Temmuz 2026 tarihleri arasında cismi 20 farklı gecede toplam 30 kez görüntülediği belirlendi.
Ayrıca Dark Energy Camera arşivlerinde 2016 yılına kadar uzanan görüntülere ulaşıldı. Yaklaşık 10 yıllık gözlem kayıtları, cismin yörüngesinin hesaplanmasına katkı sağladı.
2026 ED138'İN ÇAPI 1.500 KİLOMETRE OLABİLİR
İlk hesaplamalara göre 2026 ED138'in çapı 600 ile 1.500 kilometre arasında değişiyor. Bu tahmin, cismin Dünya'ya olan uzaklığı, parlaklığı ve yüzeyinin ışığı yansıtma oranına ilişkin varsayımlara dayanıyor.
Bu nedenle gökcisminin gerçek boyutu henüz kesinleşmiş değil. Araştırmacılar, daha net bir ölçüm elde etmek için kızılötesi gözlemler yapılması gerektiğini belirtiyor.
Cismin kendi kütle çekimi sayesinde yaklaşık küresel bir şekle sahip olup olmadığının anlaşılması da cüce gezegen olarak sınıflandırılması açısından önem taşıyor.
PLÜTON'UN ÖTESİNDE, GÜNEŞ'TEN 6,9 MİLYAR KİLOMETRE UZAKTA
2026 ED138, mevcut konumuyla Güneş'ten yaklaşık 46 astronomik birim uzaklıkta bulunuyor. Bir astronomik birim, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafeyi ifade ediyor.
Karşılaştırma yapmak gerekirse Plüton'un Güneş'e ortalama uzaklığı yaklaşık 40 astronomik birim. Yeni keşfedilen cismin yörüngesi ise Güneş Sistemi'nin ana yörünge düzlemine göre yaklaşık 25 derece eğiklik gösteriyor.
CÜCE GEZEGEN NEDİR?
Cüce gezegen, Güneş'in etrafında yörüngede dolanan, kendi kütle çekimi sayesinde yaklaşık küresel bir şekil alan ancak yörüngesinin çevresini diğer gökcisimlerinden tamamen temizleyememiş olan gök cismidir. Gezegenlerden farklı olarak yörüngesindeki diğer cisimlere kütle çekimsel açıdan hâkim değildir. Plüton, Ceres, Eris, Haumea ve Makemake, Uluslararası Astronomi Birliği tarafından tanınan cüce gezegenler arasında yer alır.
2026 ED138 henüz resmen cüce gezegen olarak sınıflandırılmadı. Uluslararası Astronomi Birliği tarafından tanınan beş cüce gezegen bulunuyor. Bunlar Plüton, Ceres, Eris, Haumea ve Makemake olarak sıralanıyor.
2026 ED138'in bu listeye dahil edilebilmesi için fiziksel özelliklerinin daha ayrıntılı incelenmesi gerekiyor. Özellikle kendi kütle çekimiyle yuvarlak bir şekil alıp almadığının belirlenmesi, sınıflandırma sürecinde önemli rol oynayacak.
RUBIN GÖZLEMEVİ YENİ GÖKCİSİMLERİNİN KEŞFİNİ KOLAYLAŞTIRIYOR
3,2 gigapiksellik kameraya sahip Vera C. Rubin Gözlemevi, gökyüzünü tekrar tekrar görüntüleyerek zaman içinde konumu değişen gökcisimlerinin tespit edilmesini sağlıyor.
Bu yöntem, özellikle Güneş Sistemi'nin dış bölgelerinde bulunan ve yıldızların yoğun olduğu alanlarda fark edilmesi zorlaşan uzak cisimlerin belirlenmesine yardımcı oluyor.
Araştırmacı Matthew Holman, 2026 ED138 keşfinin varsayımsal Dokuzuncu Gezegen'in varlığına ilişkin doğrudan bir kanıt oluşturmadığını belirtiyor. Bununla birlikte keşif, Güneş Sistemi'nin henüz yeterince araştırılmamış dış bölgelerinde büyük gökcisimlerinin bulunabileceğini gösteriyor.
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…